Những Đứa Con Của Cha Mẹ Ly Dị
Date: Tuesday, February 06 @ 15:59:35 EST
Topic: Mái Ấm Gia Đ́nh


Phạm Hoạt

(tiếp theo kỳ trước)

e) Có tiền để sống không?
Một mái ấm gia đ́nh, một cuộc sống ổn định giúp trẻ con triển nở về t́nh cảm, trí năng và thể xác. Sự cắt đứt liên hệ vợ chồng, nhất là khi có liên hệ t́nh cảm mới, làm giảm đi thiện chí và nhiệt t́nh đầu tư vào con cái. Sau khi ly dị, hầu như người cha thu nhỏ sự trợ giúp con cái về mặt tài chánh, hậu quả là mức sống của mẹ con bị suy giảm. Giúp con cái hiểu và chấp nhận sự thay đổi này không phải là chuyện dễ. Có thể đưa ra dề nghị cắt bớt những tiện nghi và để con cái đóng góp ư kiến - một dịp cho chúng cái cảm nghĩ làm chủ t́nh huống mới; t́m cách bù qua bù lại để chúng vẫn có thể vui hưởng như trước và tránh cái lo sợ làm sao để sống c̣n.

Những biến động và những phản ứng nơi con cái khi cha mẹ ly dị đă được nói tới trong hai số trước đây. Những biến động và phản ứng này rất khác nhau nơi mỗi đứa trẻ tuỳ thuộc những yếu tố dưới đây:

1) Mối tương quan, cách cư xử của cha mẹ đối với nhau và đối với con cái trước và sau khi ly dị.

2) Tuổi của con cái.

3) Phái tính của con cái.

4) Hoàn cảnh, môi trường con cái sống sau khi cha mẹ ly dị.

Vậy cha mẹ có thể làm ǵ để giúp con cái thích nghi với những biến động để chúng phản ứng và lớn lên một cách lành mạnh về tâm, trí, và thân?
Con cái chỉ có một cha mẹ.

Sau khi ly dị, hai người hết là vợ chồng, hôn thú được xé bỏ. Mỗi người tự tạo cho ḿnh một tương quan mới; người đàn ông đi lấy vợ, người đàn bà lấy chồng. Con cái không có thứ lựa chọn này, chúng mang trong huyết quản của cha mẹ. Ḍng máu lưu thông trong thân thể nhận từ cha mẹ. V́ thế cha mẹ vẫn luôn luôn là cha mẹ. Ly dị chấm dứt t́nh phu thê, nhưng không chấm dứt t́nh phụ tử và mẫu tử.

T́nh mẫu tử rấtù phong phú trong văn chương Việt Nam, phong phú ở lời hay ư đẹp, sâu đậm, sống động, thấm thía, xúc động ở t́nh tự, ở sự hy sinh. T́nh mẹ đi với cuộc đời, hoà lẫn trong gịng máu, nằm sâu trong trái tim mỗi người con. Mỗi người con cảm nhận t́nh mẹ qua những biến cố cuộc đời.

Y-Vân bị thôi miên từ tiếng ru hời ngọt mềm của mẹ:

Yêu thương, mẹ thao thức bao đêm trường,

Con đă yên giấc, mẹ hiền vui sướng biết bao.

Một tác giả vô danh chia sẻ cũng một t́nh tự:

Thương con mẹ thương con,

Yêu con mẹ yêu con,

Yêu suốt cuộc đời,

Dù con đă lớn khôn.

Thiền Sư Nhất Hạnh cảm thấy t́nh mẹ bàng bạc như trăng sao, trong mát như gịng suối, linh thiêng soi sáng nâng đỡ cuộc sống tu tŕ:

Mẹ, Mẹ là gịng suối dịu hiền

Mẹ, Mẹ là bài hát thần tiên

Là bóng mát trên cao

Là mắt sáng trăng sao

Là ánh đuốc trong đêm khi lạc lối…

Là vốn liếng yêu thương cho cuộc đời.

Rồi như một trẻ thơ nũng nịu Thiền Sư hỏi mẹ:

Mẹ ơi, Mẹ ơi

Mẹ có biết hay không?

Biết ǵ?

Biết là, biết là

Con thương mẹ không?

Có phải t́nh mẫu tử nghĩa phụ thân chỉ đẹp trong văn chương, hay ở một thời dĩ văng xa xăm? Trong mấy tuần qua, trên báo chí, trên màn ảnh truyền h́nh, trên làn sóng vô tuyến đă liên tiếp đề cập, chiếu lên h́nh ảnh một người đàn ông 35 tuổi, ông James Kim.

Dịp lễ Tạ Ơn vừa qua James Kim cùng với vợ là Kati Kim và hai con, Penelope 4 tuổi và Sabine 7 tháng đi San Francisco chơi. Ngày 25 tháng 11 trên đường trở về Portland họ lái xe theo một đường tắt; nhưng rủi thay không cách chi qua nổi con đường này trong mùa đông và đă bị kẹt lại giữa vùng tuyết dày, trơn trượt. Bị chôn chân trong xe nằm trong tuyết giá; nhiệt độ về đêm xuống dưới độ đông lạnh. Để cầm hơi, hai vợ chồng nhâm nhi trái berry và cho con ăn baby food và crakers chờ dịp may tới. Khi thức ăn cạn dần, Kati phải cho cả hai con bú bằng chính sữa của ḿnh. Sau chín ngày, hy vọng được tiếp cứu trở thành mong manh như sức sống của họ. Không thể ngồi yên để nh́n sức sống của những người ḿnh yêu tàn lụi theo thời gian, James Kim đánh liều lội tuyết đi t́m sự cấp cứu. Anh hứa với vợ con là sẽ trở về. Đó là ngày Thứ Bảy. James Kim, sau chín ngày chỉ ăn trái berry, mặc như khi dạo phố, đă đạp trên tám dặm đường tuyết, sườn đá dốc trơn trượt. Trưa Thứ Tư, những chuyên viên cấp cứu đă thấy thi thể James Kim nơi vùng Oregon hoang dă.

Người ta hỏi nhau “Sức mạnh nào, ư chí nào, động lực nào đă khiến James Kim làm được như vậy?”. Hiển nhiên là t́nh yêu. Câu nói “T́nh yêu mạnh hơn sự chết”, và “Không có t́nh yêu nào lớn hơn t́nh yêu của kẻ dám chết cho người ḿnh yêu” rất hợp cho t́nh yêu của James Kim. H́nh ảnh Kati Kim, dù đă kiệt sức, vẫn vắt sữa cho cạn để nuôi sống hai con diễn tả tuyệt vời t́nh mẫu tử.
Con cái chỉ có một cha mẹ, và cha mẹ luôn măi là cha mẹ.

Cha mẹ ly dị có thể làm ǵ cho con ḿnh?
Ly dị là chuyện chẳng đặng đừng và ly dị không đơn giản như mơ tưởng. Có nhiều đoạn đường nhiêu khê, nhiều đêm mất ngủ mà “ai có qua cầu mới hay”.

Chấm dứt một cuộc t́nh không chỉ vỏn vẹn trong một buổi hầu toà, nhưng là một tiến tŕnh. Nó bắt đầu từ lúc nào không biết, chỉ biết rằng tới một thời điểm những t́nh tự tốt đẹp đă bị soi ṃn hết, giữa hai người là một khoảng trống lạnh lùng, không muốn giáp mặt nhau.

Những nghiên cứu cho thấy những điểm chung dưới đây mà mọi cuộc ly dị đều trải qua, không riêng cho cha mẹ, nhưng cả con cái, nhiều khi “trâu ḅ húc nhau, ruồi muỗi chết”.

a) Những biến động t́nh cảm: Những thân thương, tŕu mến, dịu ngọt dần dần bị thay thế bằng những thái độ lạnh nhạt, gắt gỏng, nóng giận, chán chường. Một cảm giác hết thuốc chữa lấn át mọi hy vọng; những đặc tính, những nét cá nhân đă làm hai người say mê nhau, trở thành tầm thường, vô vị, có khi gây cảm giác “buồn nôn”.

b) Hầu toà: Cho dù “chẳng lỗi về ai”, vẫn có luật về ly dị. Một hay cả hai người khi đưa nhau ra toà để xoá bỏ hôn thú thường có những lư lẽ đổ lỗi cho người kia. Luật pháp thường chấp nhận ly dị khi hai người không c̣n tương hợp và tiến hành thủ tục giấy tờ tiêu huỷ hôn thú của hai người.

c) Chia gia tài: Đối với nhiều cặp ly dị, cao điểm của xung đột xảy ra khi phải chia chác những tài sản vật chất mà hai người đă từng chung hưởng khi c̣n yêu nhau. Nếu hai người không thể thoả thuận về phân chia tài sản, quan toà sẽ phán quyết thế nào là hợp t́nh hợp lư.

d) Bảo hộ con cái: Ai có quyền giữ con cái, ai ra khỏi nhà, khi nào có quyền thăm con là những điểm gây nhiều trăn trở nhất cả về tâm lư lẫn luật pháp.

Theo lệ cũ th́ người mẹ đương nhiên lănh phần bảo hộ con cái, trừ khi chứng minh được rằng bà không xứng hợp. Ngày nay việc bảo hộ con được giao cho người xem ra có khả năng cấp dưỡng một nếp sống tốt nhất cho con cái.

Trong trường hợp này, người không có quyền bảo hộ phải nhận cấp dưỡng tiền bạc. Đôi khi toà án cho phép cả hai người có quyền bảo hộ, giáo dục con cái. Trong trường hợp này, con cái có thể ở với mỗi phụ huynh một thời gian đồng đều.


e) Trở thành xa lạ: Những người ly dị đều có một kinh nghiệm chung này. Khi ly dị người phối ngẫu, họ cũng phải ly dị bạn bè, cộng đoàn mà trước đây cả hai nguời đă giao du với. Vợ chồng thường làm bạn với những cặp vợ chồng khác. Sau khi ly dị, hai người cảm thấy không c̣n thích hợp, không c̣n thoải mái trong “bối cảnh vợ chồng” nữa; và v́ vấn đề sinh sống, có khi cả hai người đều phải dọn tới một nơi đỡ tốn kém hơn, một ngôi nhà hay một chung cư nhỏ hơn, khiêm tốn hơn.


f) Trở lại độc thân: Cảm giác “một ḿnh, độc thân” là một khía cạnh tâm lư ngỡ ngàng, đôi khi trở thành vấn đề. Mỗi người cảm thấy mất mát một phần cái “căn cước” của ḿnh khi c̣n lứa đôi. Những quyết định, những sinh hoạt hằng ngày bây giờ hoàn toàn cá nhân, không c̣n là cá-nhân-nhưng-trong-tương-quan-với-người-khác trong hôn nhân.


Những điểm vừa nêu trên có khi phải mất vài năm để chu toàn, có một số người vẫn cứ luẩn quẩn, dở dang trong vài điểm. Con cái cũng phải chia sẻ những ǵ cha mẹ trải qua trong quá tŕnh ly dị. Vậy cha mẹ có thể làm ǵ để giảm bớt gánh nặng cho con cái và giúp chúng vào đời một cách yên vui tin tưởng?

Cha mẹ có thể làm ǵ?
Nên nhớ rằng những hậu quả của ly dị nơi con cái có thể nhẹ đi nhờ giáo dục, dưỡng dục, biết cách đối thoại, và nhất là thái độ yêu thương săn sóc.
Xem ra có hai phương cách hỗ trợ nhau:

a) Sự giúp đỡ từ bên ngoài: Thật là lư tưởng, nếu những can thiệp từ bên ngoài do tôn giáo, nhà trường hay xă hội có thể hoàn tất được những điểm sau đây:

- Giúp con cái nhận định được những lo âu, xao xuyến, hoài nghi, cả những tố cáo đổ lỗi cho nhau.

- Giúp con cái bộc lộ cảm xúc căm giận của chúng.

- Giúp cha mẹ đồng ư với nhau về sự thăm hỏi.

- Giúp cha mẹ trả lời cách thoả đáng những vấn nạn của con cái liên hệ tới ly dị.

- Giúp người chồng/vợ cũ giữ tương quan cha mẹ tốt đẹp với nhau và với con cái.

- Giúp cha mẹ giải quyết những bất đồng, hờn giận nhau.

- Tạo sự nâng đỡ thân thiện của bà con, bạn bè. Đối với trẻ con Việt Nam, th́ ông bà nội ngoại là một nguồn trợ lực, nguồn t́nh yêu có thể thay thế cho những mất mát của đứa trẻ.

b) Những điểm cụ thể cha mẹ có thể làm để giúp con cái và chính ḿnh:

- Cho con cái biết rằng cha mẹ vẫn là cha mẹ, chúng vẫn được yêu thương với t́nh của cha me.

- Cho con cái biết rằng cha mẹ vẫn có chương tŕnh tiêu khiển với chúng.

- Hiểu rằng con cái cần sự liên hệ với cả cha lẫn mẹ.

- Đừng kéo con cái vào tranh chấp vợ chồng.

- Sống thế nào để con cái vẫn thấy cha mẹ là mẫu mực cho chúng theo.

- Phân chia trách nhiệm để con cái biết lo lắng ǵn giữ những ǵ thuộc cá nhân cũng như pḥng ngủ, bàn học...

- Cho con cái có dịp dự phần giải quyết vấn đề trong gia đ́nh.

- Ấn định ngân sách gia đ́nh và đừng thay đổi quá dễ dàng.

- Đừng để con cái thấy những liên hệ với những người khác phái. Nếu có một liên hệ quan trọng nào đó, hăy giới thiệu và từ từ đưa người ấy vào cuộc sống của con cái.

- Nếu có ư định “bước thêm bước nữa”, đừng quên bổn phận với gia đ́nh đầu tiên.

Bởi v́ cả vợ lẫn chồng lănh nhận trọng trách có ư nghĩa nhưng khác nhau về vai tṛ và liên hệ với con cái ḿnh, việc nuôi nấng, dậy dỗ con cái sau khi ly dị nên có sự đóng góp của cả hai người hơn là chỉ dành cho người có quyền bảo hộ.

Mạch Sống Số 55, tháng 2, 2006







This article comes from Mach Song - Life Stream
http://www.machsong.org

The URL for this story is:
http://www.machsong.org/modules.php?name=News&file=article&sid=929