Mùa Cưới
Date: Thursday, September 21 @ 11:59:11 EDT
Topic: Mái Ấm Gia Đ́nh


Phạm Văn Hoạt

Hoài nhận làm MC cho đám cưới người bạn. Xem lại nghi thức chàng đă soạn khi nhà trai tới nhà gái xin rước dâu “…khi đàng trai được mời vào nhà, các chú rể phụ hay những người bưng phụ đồ lễ vật đứng dàn hàng ngang trước mặt các cô dâu phụ hay các thiếu nữ bên nhà gái, cũng đứng hàng ngang đối diện để trao những mâm hay quả tráp lễ vật.Các cô này đem lễ vật vào đặt trên bàn có thứ tự trước bàn thờ gia tiên.”

Những lễ vật đựng trong khay, trùm khăn đỏ, được lần lượt đại diện nhà gái trịnh trọng mở ra. Mọi con mắt theo dơi: nào cau tươi, bánh cốm, chè sen… Con heo quay c̣n nguyên cả đầu và đuôi, bọc giấy bóng đỏ, nằm phủ phục trên bàn.

“Chú rể vào lễ bàn thờ gia tiên nhà vợ bốn lễ rưỡi, sau đó cô dâu cũng lễ theo. Ngày nay, cô dâu và chú rể cùng làm lễ một lượt, theo thể thức chú rể “bái gối” và cô dâu ngồi vẹt, tuy vậy mỗi lần chú rể bái, cô dâu chờ động tác cho nhịp nhàng. Lễ gia tiên xong, cô dâu và chú rể phải ra lễ mừng bố mẹ vợ… Chàng rể lễ mừng bố mẹ vợ để tạ công ơn nuôi dưỡng vợ ḿnh, c̣n cô dâu lễ mừng cũng có ư nghĩa tạ ơn cha mẹ tác thành lương duyên giai ngẫu cho ḿnh.”

Cảnh như trên gây thích thú cho lớp trẻ lớn lên tại Mỹ, làm những bậc cao niên hănh diện về lễ nghĩa của phong tục Việt Nam. Nhiều cha mẹ cảm động, nước mắt lưng tṛng khi con gái và con rể mới – nhất là khi con rể là người “ngoại quốc” – lễ bái tổ tiên, quỳ lạy và dâng rượu cho ḿnh. Quư vị dường như cảm thấy dâu rể của ḿnh làm lễ gia tiên và tŕnh diện hai họ là để hứa với tổ tiên, cha mẹ và bà con, một cuộc sống gắn bó, chia sẻ trọn đời “sống cùng nhà, chết cùng huyệt, trước sau như một” (sống đồng cư, tử đồng hào, thủy chung như nhất).

Cứ vào độ này mỗi năm, rất nhiều tà áo cưới “bay trong nắng chiều”, đẹp thật là đẹp, làm nức ḷng không biết bao nhiêu người. “Anh anh ơi! Người t́nh tôi ơi! Ra mà xem họ cưới nhau rồi. Anh anh ơi! Người t́nh tôi ơi! Chuyện chúng ḿnh cũng tính đi thôi.” Dân Việt cũng như dân Mỹ không muốn sống đơn côi, lẻ loi một ḿnh. Thống kê cho thấy là 90% dân trên đất Mỹ lập gia đ́nh. Nếu có ly dị, th́ lập tức kiếm người bạn đường mới. Có 75% những vợ chồng ly dị tái hôn.

“Chuyện chúng ḿnh cũng tính đi thôi”. Những nhà hàng, những country-clubs đă sang trọng trở thành sang trọng hơn, dập d́u tài tử giai nhân, rộn ră tiếng cười, vang vang đàn ca, chan ḥa hạnh phúc yêu thương. Những câu chúc “trăm năm hạnh phúc, ngày nào cũng như ngày cưới…”, những tiếng gơ vào pha lê, rồi nụ hôn của chàng rể nàng dâu, rồi tiếng vỗ tay… Những bản t́nh ca, những bước chân nhịp nhàng trên sàn go… Có những cặp tuy “chồng đi cày, vợ đi cấy” vẫn dám tiêu năm sáu chục ngàn cho một tiệc cưới như thế. Một bữa tiệc ghi dấu bước đầu cho cuộc sống “trăm năm hạnh phúc” th́ cũng đáng lắm chứ!

Việc “đầu tư” cho trăm năm hạnh phúc trong những thập niên gần đây không “sinh lời” như mong ước. Những lời chúc thường được nghe trong những dịp kỷ niệm thành hôn là được “hạnh phúc như ngày cưới”. Tại sao lại như ngày cưới? Lời chúc này như muốn ngầm nói có sự sa sút, có sự tàn phai nào đó theo năm tháng.

Theo những nghiên cứu đáng tin cậy của các chương tŕnh giáo dục hôn nhân th́ những cặp vợ chồng lần đầu tiên lập gia đ́nh có khoảng 50% có nguy cơ ly dị. Con số “năm-mươi-năm-mươi”, những câu chuyện giữa bà con bạn bè rằng ông A, bà B, anh C, cô D mới ly dị, những quảng cáo… làm cho h́nh ảnh ly dị như một bóng ma, một chướng khí chờn vờn hạnh phúc lứa đôi. Tuy chỉ là một ư tưởng thoáng đến, nhưng người ngoài cảnh lẫn người trong cuộc hầu như không thể không tự đặt câu hỏi “Liệu hôn nhân của đôi tân hôn này kéo dài được bao lâu?”. Thế là cái “linh cảm” bắt đầu cộng trừ nhân chia tùy theo lư lịch của cô dâu chú rể, chẳng hạn: hai người đă hay chưa chung sống trước khi cưới, hoặc một trong hai đă “sống thử” hay đă có gia đ́nh với ai trước đó; hoặc cha mẹ nàng ly dị, hoặc nàng rất ngoan đạo, c̣n chàng chẳng biết thần thánh là ǵ.

Một vài yếu tố trên, và nhiều yếu tố khác, thực sự đáng kể hay không cần bận tâm? Mỗi đám cưới đều có cái ám ảnh 50% những cặp cưới nhau hôm nay sẽ ly dị nhưng được trấn át đi bởi những yếu tố khác. Ngay trong ngày cưới, có những yếu tố cho thấy đôi tân hôn có thể bị ly dị đe doạ cao tới 70%, có thể thấp dưới 20%. Sau khi đạt tới độ cao nhất vào năm 1980, tỉ số ly dị giảm chút đỉnh. Hiệân nay, 57% đôi tân hôn có cơ may mừng kỷ niệm 15 năm thành hôn. Nếu qua được cái ải đó, đa số các cặp vợ chồng này có thể sống măi bên nhau tới đầu bạc răng long.

Yếu tố thương tổn hôn nhân:

1) Liên hệ giữa hai người:

- Tuổi tác: Tuổi thành hôn có một vai tṛ quan trọng trong hôn nhân. Lập gia đ́nh khi mới   xong trung học không mấy khích lệ. Theo tiến sĩ Brent Barlow trong “Marriage Education In High School?”nghiên cứu cho thấy  rằng 2/3 những cặp vợ chồng lấy nhau ở tuổi vị thành niên đi tới ly dị… Tỉ số ly  dị của những cô dâu tuổi từ 20 tới 22 cao gấp đôi so với những phụ nữ  lấy chồng vào tuổi 22 tới 24. T́nh trạng xem ra khả quan nếu lập gia đ́nh vào tuổi ít nhất là 25. Tuy nhiên không có nghĩa là càng già càng tốt; lấy nhau vào tuổi 35 chưa hẳn là tốt hơn ở tuổi 25.

- Thử sống chung như vợ chồng: Một trong những khuynh hướng lan rất nhanh rất rộng là người nam người nữ “góp gạo nấu cơm chung”, đồng pḥng, đồng tịch, đồng sàng như vợ chồng nhưng chưa có cưới hỏi. Một nghiên cứu mới nhất cho thấy năm 1988 có 2.4 triệu cặp sống chung không hôn thú, mười năm sau, năm 1997, con số tăng lên 5.2 triệu. Một số đáng kể những cặp này rồi sẽ cưới nhau. Điều này không có nghĩa là, sống thử đời sống vợ chồng giúp chuẩn bị tốt đẹp cho hôn nhân. Đại học Ruther mới đây điều trần trong cuốn “Should We Live Together? What Young Adults Need to Know About Cohabitation before Marriage” rằng tỷ số những hôn nhân đă thử-sống-chung-như-vợ-chồng cao hơn những hôn nhân không thử sống chung. Tại sao? V́ điều ǵ đó từ giây phút đầu đă khiến hai người không muốn kết hôn chung cuộc trở thành vấn đề về lâu về dài.

- Tái hôn: Nếu một trong hai, hoặc cả hai tái hôn th́ vấn đề ly dị xem ra trầm trọng hơn. Nhiều nguyên nhân góp phần vào vấn đề này. Một trong những nguyên nhân đó là những phần tử trong “gia đ́nh tái hôn” này phải đối diện với nhiều mất mát và thay đổi: Có thể là cái chết của người phối ngẫu hay người mẹ/cha; cũng có thể là sự tan vỡ của hôn nhân. Cái chết hay sự đổ vỡ đưa đến sự mất mát thay đổi. Con người, cảm thấy rơi vào bất ổn khi phải chia ĺa với những ràng buộc thân yêu quen thuộc. Người lớn có nỗi khổ của người lớn, trẻ con có nỗi buồn của trẻ con.

Nỗi khổ của người lớn: mất người bạn đời; cuộc t́nh tan vỡ; “thực không bằng mộng” về cái ư nghĩ là ḿnh không phải là “người thứ nhất” cho người bạn đường mới; thích nghi với những thay đổi: chỗ ở, việc làm, lối sống…

Nỗi  buồn cho trẻ con: mất cha hoặc mẹ, cho dù người cha/mẹ có thường xuyên thăm viếng; thiếu vắng sự có mặt của người cha/mẹ khi cấp bách: “sảy mẹ th́ liếm lá gặm xương”; phải làm quen với những thay đổi mới: trường học, bạn bè, chỗ ở…; mất h́nh ảnh đẹp huyền ảo về gia đ́nh như em muốn.

Những nỗi buồn khổ chưa được giải toả đôi khi phát hiện qua những xung đột, ghen ghét, hay qua thái độ đứa con không chấp nhận cha/mẹ ghẻ.

2) Tiền bạc của cải:
Tiền giúp giải quyết nhiều vấn đề. Một món tiền nhỏ thôi cũng có thể đi một đoạn đường dài. Nếu vợ và chồng làm 50 ngàn một năm, họ có hy vọng 68% sẽ cùng hưởng kỷ niệm 15 năm thành hôn. Nếu đa số vợ chồng khá giả ly dị nhau v́ tính t́nh, sở thích xung khắc, th́ những cặp vợ chồng nghèo ly dị v́ rượu chè, bạo hành, và tiền bạc.

3) Nhà anh nhà em:
Chú ư tới cha mẹ cô dâu chú rể. Họ ly dị? Nếu quả là thế, như cuộc sống cho thấy, đôi tân hôn đang ở trong ṿng hệ lụy của ly dị. Thống kê cho thấy con cái của những cha mẹ ly dị có tỷ lệ ly dị14% cao hơn những cặp b́nh thường.

Cũng nên biết thêm là trước khi cha mẹ ly dị, họ có ồn ào căi lộn, đánh lộn trước mặt con cái, hay âm thầm đàng sau khung cửa khoá? Rất ngạc nhiên là con cái của những cha-mẹ-âm-thầm-xung-khắc-rồi-ly-dị dễ ly dị hơn v́ những người con này lớn lên trong gia đ́nh tưởng là êm ấm, ai ngờ!

Nh́n cha cô dâu sánh bước con ḿnh qua những hàng ghế trong nhà thờ, nh́n chàng rể giơ tay đón cô dâu. Nếu cô dâu có vẻ ngượng ngập, căng thẳng bước bên cha ḿnh th́ đó có thể là một dấu hiệu không tốt  – trừ khi cô gái không v́ quá e thẹn giữa đám đông, nhưng là v́ quá gần bên cha. Các cô các bà khi không có tương quan thân thiện với cha ḿnh cũng khó có tương quan tốt đẹp với chồng ḿnh. Đàn ông con trai hơi khác, mức độ thân thiện với cha không ảnh hưởng tới tương quan với vợ ḿnh.

Tuy nhiên một câu hỏi chợt tới: Chàng rể giống ai? Cô dâu giống ai. Cha ông thường nói con nhà tông không giống lông cũng giống cánh. Giống cả cái tốt lẫn cái xấu. Kames M. Hassenger và Thomas R. Hassenger trong “Marriage Enhancement Guide” đề cập đến những điểm xấu cha mẹ ảnh hưởng tới con cái như sau:

Có nhiều vấn đề trong việc t́m hiểu nhau; khó biểu lộ t́nh cảm; khó hay không muốn đề cấp tới bất cứ vấn đề ǵ; “tay ba”, hay luôn luôn kéo người khác vào cuộc khi có chuyện lộn xộn; ước mong và đ̣i hỏi quá quắt nơi người khác; quá ích kỷ hay quá vị kỷ; làm điều “tao” bảo phải làm, đừng làm theo “tao”; không bao giờ giải trí hay đùa chơi; đừng tính chuyện “đội đá vá trời”.

Tất cả những yếu tố trên xem ra có vẻ áp đảo, đe dọa, và tệ hơn, có vẻ như là đôi bạn trẻ chịu bó tay. Họ không thể thay đổi sự kiện cha mẹ ly dị, đó là chuyện đă rồi; họ không có phù phép để giật ḿnh thức dậy trở thành giàu sang... Nhưng họ có khả năng để cải tiến t́nh thế, chẳng hạn chớ vội yêu; nếu lỡ yêu th́ cũng đừng vội cưới mà chờ tới tuổi 25 hay hơn; nếu đă cưới th́ chàng trai trẻ phải học cho biết thổi cơm nấu nước, thay tă cho con. Dễ thôi!
Sự mơ ước, mong đợi của đôi tân hôn là yếu tố quan trọng cho sự lâu bền trong hôn nhân của họ. Những đôi tân hôn đă tham dự các khoá học dự bị hôn nhân có thể giảm 1/3 những nguy cơ làm họ ly dị. Không biết là các khoá này đă thay đổi họ hay v́ họ có cái nh́n thực tế hơn và hiểu rơ hơn những nguy cơ chờ đón họ. ï(Một lư do để tham dự khoá dự bị hôn nhân là biết để ngăn ngừa). Biết đâu dự bị hôn nhân là món quà cưới ư nghĩa nhất, lợi ích nhất, thực tế nhất.

Mạch Sống Số 50, tháng8, 2006
 







This article comes from Mach Song - Life Stream
http://www.machsong.org

The URL for this story is:
http://www.machsong.org/modules.php?name=News&file=article&sid=832