V́ đất nước, chính ḿnh phải thay đổi
Date: Monday, November 03 @ 00:03:14 EST
Topic: Quan Điểm


Tử huyệt của dân tộc: Bí về đáp án

Ts. Nguyễn Đ́nh Thắng

Ngày 3 tháng 11, 2014

http://machsong.org

Theo tôi, điểm yếu kém nhất của dân tộc chúng ta là thiếu tập quán t́m đáp án cho những vấn nạn đang đe doạ đất nước. Thiếu đáp án th́ không có lối thoát.

Theo dơi các bài viết, các lời phát biểu, các sách vở ở trong và ngoài nước, tôi thấy người ḿnh thiên về phê phán rồi ngưng ở đó mà không đưa ra phương án giải quyết vấn đề. Hoạ hoằn có người phác ra ư hướng khái quát nhưng dựa vào cảm tính hay lư lẽ chủ quan, thiếu nghiên cứu, và không đủ cụ thể để phân định hay phối kiểm đúng sai.

Chúng ta như đang ở giữa băi lầy, cứ mải miết phân tích lư do đă lạc lối, rồi phê phán hiện trạng hiểm nguy đến đâu, nhưng không đ ra cách thoát khả thi. Mỗi ngày sẽ chỉ càng lún sâu thêm. Đó là cái ṿng lẩn quẩn mà chúng ta tgiam ḿnh trong đó.

Muốn thay đổi đất nước, chúng ta phải thay đổi thái độ tư duy và cung cách hành xử.

Thế nào là đáp án?

Một đáp án phải hội đủ các thành tố sau đây.



(1) Có mục tiêu cụ thể, khả thi, đo lường được, và có thời gian tính.

(2) Có kế hoạch hành động với các công tác cụ thể để từng bước một thực hiện.

(3) Có thể thức và quy tŕnh để thường xuyên kiểm tra tiến triển khai kế hoạch và thực hiện công tác.

(4) Có thể thức để đánh giá định kỳ hiệu quả công việc bằng cách đối chiếu với mục tiêu đă đề ra.

Theo đó, tuyên bố kiểu "hăy giật sập chế độ độc tài để đem lại dân chủ" chỉ là lời hô hào, chứ không là đáp án. Nó không chỉ ra làm cách nào để "giật sập" và cũng không chứng minh được rằng giật sập độc tài rồi th́ dân chủ sẽ đến. Đây chỉ là khẩu hiệu tựa như “không ǵ quư hơn độc lập, tự do”.

Hoặc, kiểu kêu gọi "hăy ngưng gởi tiền về trong nước để siết kinh tế chế độ" cũng không là đáp án, mà chỉ là ư hướng mơ h. Thoáng nghe th́ xuôi tai đấy nhưng không cách nào đánh giá được hiệu năng -- lấy đâu ra dữ liệu để đo lường thành quả? Không kiểm chứng được thành quả th́ không thể biết ḿnh đang tiến, đang dậm chân tại chỗ, hoặc đang lùi để mà điều chỉnh hay từ bỏ việc đang làm.

Phép thử đơn giản

Muốn nhận diện một đáp án, chúng ta có thể đặt các câu hỏi dưới đây cho người đưa ra bất kỳ một đề nghị nào đó:

(1) Nếu tôi đồng ư với đề nghị của bạn, tôi có th làm ǵ ngay ngày mai và đối tượng phục vụ của tôi sẽ là những ai?

(2) Nếu làm đúng theo chỉ dẫn của bạn th́ tôi có thể kỳ vọng kết quả ǵ từ việc làm ấy?

(3) Dựa vào kết quả này, tôi có thể thu hoạch được những điều ǵ để thực hiện những bước kế tiếp, và những bước ấy là ǵ?

(4) Thành quả dự báo trước sẽ là ǵ sau 3 tháng, 6 tháng, 9 tháng, một năm tới mà mọi người đều có thể tự ḿnh phối kiểm một cách độc lập?

(5) Nếu sau 3 tháng, 6 tháng... mà thành quả không như dự báo th́ bạn sẽ điều chỉnh đáp án theo một tiến tŕnh như thế nào?  Sau bao lâu, nếu vẫn không đạt được thành quả dự kiến, th́ sẽ dẹp bỏ đáp án, xem như không thể thực hiện?

Đây là những câu hỏi đơn giản và căn bản. Nếu không có câu trả lời th́ rơ ràng chưa phải là đáp án, không phải mất thêm th́ giờ với nó nữa.

Để hội đủ tính cách của một đáp án, thực ra phải có nhiều yếu tố khác nữa, như: lư giải căn nguyên và quan hệ nhân quả giữa căn nguyên và hiện tượng của vấn nạn, ấn định các dạng và lượng tài nguyên cần thiết, ấn định khả năng và đặc trưng của người đảm nhiệm các vai tṛ trong đáp án, phân tích các yếu tố ngoại lai thuận lợi và bất lợi, trưng dẫn các mô h́nh đă được thử nghiệm, v.v.

Chúng ta phải thay đổi

Thay đổi đất nước không là việc nhỏ, không thể làm bừa. Nó đ̣i hỏi sự nghiêm chỉnh về tư duy, thái độ, và cung cách, đặc biệt đối với những ai kêu gọi người khác yểm trợ cho ḿnh hay hợp tác với ḿnh.

Khi kêu gọi người khác, chúng ta phải đề ra mục tiêu cụ thể, đưa ra những nét tổng quát về phương thức hành động, công bố các giai đoạn thực hiện với những mốc điểm rơ ràng, và dự kiến những thành quả sẽ gặt hái được để bất kỳ ai cũng có thể tphối kiểm.

Khi có người đồng ư nhập cuộc, chúng ta phải đề nghị những việc có thể bắt tay làm ngay ngày hôm sau, giải thích được sự liên hệ giữa việc làm riêng lẻ và mục tiêu chung, và khuyến khích họ đánh giá tiến độ thực hiện và thành quả của đáp án một cách độc lập.

Ở mức cá nhân, đó là trách nhiệm ṣng phẳng và thái đkính trọng lẫn nhau. Chúng ta không thể chào mời người khác đầu tư tâm huyết vào những việc làm không kế hoạch, không thể phối kiểm thành quả.

Ở tầm dân tộc, chúng ta đang trong ván cờ c̣n rất ít quân, mỗi nước đi đều phải tính kỹ, không thể cđi bừa và kêu gọi mọi người nhắm mắt đi theo.

T́nh cảnh đất nước rối rắm mọi đằng đ̣i hỏi nhiều đáp án, có thể bổ trợ hoặc cạnh tranh nhau. Các đáp án ấy sẽ là cơ hội để những người dấn thân thi thố tài năng và những người hằng tâm hằng sản chọn lựa để góp phần ḿnh cho đại cuộc. 

Bài liên quan:

Báo Trước, Làm Trước

http://machsong.org/modules.php?name=News&file=article&sid=2479

Đo lường và phối kiểm thành quả

http://machsong.org/modules.php?name=News&file=article&sid=2452

Hành Động Đi Đôi Với Thành Quả: Có Tích Sự

http://machsong.org/modules.php?name=News&file=article&sid=2417

 








This article comes from Mach Song - Life Stream
http://www.machsong.org

The URL for this story is:
http://www.machsong.org/modules.php?name=News&file=article&sid=2970