Lao Động Nước Ngoài
Date: Tuesday, July 14 @ 10:56:13 EDT
Topic: Mái Ấm Gia Đ́nh


Dạ Lữ Hành

Câu chuyện bắt đầu vào tháng Hai năm 1999, những công nhân Việt Nam theo hợp đồng lao động xuất khẩu làm việc tại công ty may mặc Daewoosa ở đảo Samoa, một miền lănh thổ của chính phủ Hoa Kỳ. Chủ hăng Công ty Daewoosa, ông Kil Soo Lee, thông đồng với hai công ty quốc doanh Việt Nam, Tourism Company 12 (TC12) và International Manpower Supply (IMS), đưa hơn 200 công nhân Việt sang ḥn đảo này làm việc. Muốn tham gia, mỗi nhân công phải trả trung b́nh 4 ngàn Mỹ kim cho hai công ty trên, chưa kể tiền trà nước. Theo hợp đồng, công nhân làm việc 40 giờ một tuần, tiền lương cơ bản từ 390 Mỹ kim một tháng; làm thêm ngày trong tuần được hưởng 150%, ngày lễ được hưởng 200% theo mức lương.



Từ đó, trong thập niên qua, trên báo chí Việt ngữ và Anh ngữ, đặc biệt trên Nguyệt San Mạch Sống, có nhiều bài tường thuật về những bất công, ngược đăi, bóc lột mà công nhân phải chịu, về tính cách buôn người có hệ thống, về liên quan của những nhà chức trách Việt Nam trong đường giây buôn người và, về sự tích cực can thiệp và giúp đỡ của Ủy Ban Cứu Người Vượt Biển cũng như nhiều tổ chức thiện nguyện của cộng đồng người Việt tại hải ngoại cùng các cơ quan của Mỹ, về kết quả tốt đẹp trong việc vận động cho 250 công-nhân-trở-thành-nạn-nhân được định cư vĩnh viễn ở Mỹ và c̣n được đoàn tụ với người thân yêu của ḿnh.

Đây là một cuộc hành tŕnh dài qua nhiều biến động tâm lư t́nh cảm, những đau thương về thể xác và tinh thần; những xung động trong đời của những cô thôn nữ b́nh dị như những lạch sông ng̣i đồng nội dấn thân vào biển cả mênh mông muôn mặt của con buôn và chính trị, như chiên lạc trong đàn sói; của những người vợ trẻ con mới vừa thôi bú mẹ thôi cũng đành nhắm mắt đưa chân, để xem con tạo xoay vần; của những người chồng mới cưới vợ muốn ra khỏi t́nh trạng nghèo đói cho thế hệ con cái ḿnh.

Biến Động Tâm Lư T́nh Cảm

1. Ngày giă từ.
Bốn câu thơ sau có thể diễn tả tâm trạng ngày giă từ của người tha phương:
Em (anh) ơi, em (anh) ở lại nhà,
Đàn con em (anh) ngó, mẹ già em (anh) thương,
Mẹ già một nắng hai sương,
Em (anh) đi một bước trăm đường xót xa.

Người tha phương không chỉ giă từ vợ, chồng, con, cha mẹ già, bà con mà c̣n giă từ con đường ṃn trong xóm, cây đa đầu làng, con lạch quanh co, chiếc thuyền tam bản, cây ổi, xoài, sầu riêng…Một mất mát thật lớn, thật sâu thẳm. “Trăm đường xót xa” là vậy.

2. Những ngày tháng nơi đất khách quê người

Những thôn nữ này ra đi bỏ lại đằng sau quá nhiều và mang theo món nợ kếch sù trên vai với hy vọng một ngày trở về tươi sáng, thoát cảnh đói nghèo. Sang đến American Samoa, các công nhân này, đa số là phụ nữ, họ đối diện với thực tế mỗi ngày mỗi phũ phàng đau xót. Họ bị tịch thu mọi giấy tờ, phải làm việc 9 giờ một ngày kể cả ngày Thứ Bảy. Sau mấy tháng làm việc không được trả lượng, tiền túi cạn dần, không ai c̣n tiền để mua thức ặn Đói, mệt, sống trong t́nh trạng thiếu thốn mọi thứ; khi khiếu nại họ bị bỏ đói, bị hăm dọa giao trả về Việt Nam.

3. Những đau thương về thể xác và tinh thần

Trong một vụ đàn áp lớn, thuộc hạ của ông Lee đă đánh đập các công nhân cách dă man không nương tay đối với phụ nữ. Một chị đă bị đánh đến chột mắt, một công nhân khác bị thủng màng nhĩ. Đây là lư do khiến chính quyền liên bang can thiệp. Ủy Ban Cứu Người Vượt Biển đă tích cực trong nỗ lực đưa hơn 200 nạn nhân vào nội địa Hoa Kỳ, ổn định cuộc sống, hoàn thành những thủ tục pháp lư định cư tại Mỹ và bảo lănh thân nhân. Đến nay hầu hết vợ, chồng, và con vị thành niên đều đă được đoàn tụ với các công-nhân-trở-thành-nạn-nhân-Daewoosa tại Hoa Kỳ, vùng đất tự do, tôn trọng nhân phẩm, nhân quyền.

Những Mảnh Đời Công Nhận

1. Chuyện một thôn nữ 19 tuổi

Bạch Huệ mừng 5 năm thành hôn, có khá nhiều bạn bè tới tham dự; phần lớn bạn bè của Huệ là những người đă cùng trải qua những ngày tháng đen tối trên đảo Samoa; những đau thương hoạn nạn đă gắn bó họ với nhau. Người chồng của Huệ tướng hiền lành phúc hậu; hai người gặp nhau rồi yêu nhau nhân chuyến Huệ đi thăm một người bạn đồng-hội-đồng-thuyền-với-American-Dawewoosa ở News Orleans. Cả hai nhận rằng “đúng là duyên số,” Huệ c̣n dí dỏm thêm: “đúng là ghét của nào, trời cho của đó.”. Em là người Bắc, c̣n anh ấy là Bắc kỳ di cư, rồi lại lớn lên ở Mỹ. Mặc dầu tụi em rất thương nhau, và anh rất hiền, chúng em vẫn có những bất đồng về cách suy nghĩ, cách ăn nói, cách cư xử.Chúng em hay giận nhau, có khi không nói với nhau cả hai ba ngày, v́ những chuyện nhỏ nhặt như: em hỏi người này người kia về tiền lương bổng, về tuổi tác. C̣n anh ấy th́ chê rằng em bất lịch sự không biết cám ơn, hay xin lỗi.

Khi được hỏi về những ảnh hưởng  tâm lư từ chuyến đi làm tại đảo Samoa, Huệ chớp mắt nhiều lần, nh́n vô định vào khoảng không một giây lát trước khi trả lời. Trong làng em ở hầu như mọi gia đ́nh ăn bữa trưa lo bữa tối. Gọi là bữa cho sang, thực ra bữa no bữa đói. Gia đ́nh em c̣n khốn quẫn hơn; bố bị tàng tật v́ chiến tranh, mấy em c̣n quá nhỏ, chỉ có hai mẹ con làm đổ mồ hôi sôi nước mắt vẫn không đủ ăn ngày hai bữa. Nh́n những đứa em mà thấy tội nghiệp, cơm không đủ ăn, mặc không đủ kín, tương lai chẳng có. Trong hoàn cảnh như thế th́ lời hứa nào cũng là niềm hy vọng và thế giới bên ngoài nào đó vẫn sáng sủa hơn. Bố mẹ đành gạt nước mắt cho em ra đi, lúc ấy em mới 18 tuổi. Tâm hồn em khi bỏ làng xóm, bỏ cha mẹ, các em, bạn bè… ở trong t́nh trạng hỗn mang với lo sợ, buồn thương, háo hức,hy vọng. Em khóc thật nhiều trên máy bay và không ngủ được trong mấy đêm đầu tiên trên đảo.
Và bây giờ có chồng con, sau khi đă trải qua những chia cách, thử thách và những đắng cay đau thương, tâm trạng và cuộc sống ra sao?

Một câu của một bài hát nào đó em không đồng ư nhưng cứ ám ảnh em hoài, câu hát ấy thế này “Bạn thân ơi, cố gắng yêu thương đời…” ...  Em nghĩ, yêu là một t́nh tự, là rung động rất tự nhiên, phát xuất từ con tim. Yêu mà ḷng phải ép uổng, hay yêu do áp đặt, hay yêu mà bảo trái tim phải cố gắng, em nghĩ không phải là yêu nữa. Em thương bố tật nguyền, ông ôm hận v́ bị đời bội bạc cho những hy sinh của ḿnh. Em thương mẹ, một bà mẹ quê thân c̣ lận lội bờ ao kiếm gạo nuôi chồng con. Em thương những đứa em bị trói chặt trong cảnh ngu dại v́ nghèo khó. V́ những yêu thương ấy em hy sinh tuổi con gái dấn thấn vào sương gió. Em không dám ví von, nhưng cảm nhận rằng t́nh yêu thương của em khi ra đi cũng giống như quyết định của nàng Kiều bán ḿnh chuộc cha, một quyết định rất tự nhiên của con tim.


2. Chuyện người vợ hai con

Ở miền quê con gái chúng em lấy chồng rất sớm. Em về nhà chồng năm em 16 tuổi. Gọi là về nhà chồng chứ nhà anh nhà em cách nhau một con lạch thôi. Bố mẹ ruột cũng như bố mẹ vợ v́ cật lực lao động nên ǵa yếu trước tuổi. Cái mưa phùn miền bắc vừa lạnh vừa ẩm, các cụ mấy chục năm dầm mưa gĩai gió, lội bùn lội sông, lại không đủ ăn đủ mặc nên bệnh tê thấp hành hạ các cụ rất sớm. Trước t́nh cảnh ấy vợ chồng em coi “lao động nước ngoài” là cơ hội để ra khỏi cái ṿng luẩn quẩn của nghèo đói cơ cực.

Thực ra linh tính nhạy cảm của đàn bà cho em thấy có thể có một cái ǵ không ổn và em chẳng muốn đi chút nào, phần th́ v́ thân gái, phần khác nữa hai cháu c̣n nhỏ. Em tuy là con gái nhà quê, nhưng em đẹp theo kiểu hoa đồng cỏ nội, nhất là con gái hai con ở tuổi 21. Người ta bảo ‘gái một con trong ṃn con mắt, gái hai con cột chặt tim anh’. Trong khi đó chồng em và bên nhà chồng th́ rất tin vào sự hứa hẹn của người môi giới. Bố mẹ em th́ không có ư kiến chỉ nh́n con xót xa; có lẽ hai cụ nghĩ ‘con gái là con người ta’.  Em khóc sưng cả mắt trong mấy ngày cuối trước khi lên đường. Khi em lên xe, chồng em nh́n em rồi cúi mặt, anh phải gỡ măi mới lấy được đứa con gái nhỏ ra khỏi ṿng tay em.

Những ngày tháng bên đảo là những ngày tháng dài vô tận với nhớ thương, buồn khổ, khiếp sợ, tủi nhục. Nỗi tủi của tha phương cầu thực, của mặc cảm bị bán làm thân nô lê; cái khiếp sợ bị bỏ đói, bị hành hạ, bị cảnh sát bao vây, bị dọa nạt đă vậy, thêm cái khiếp sợ của thân gái khi thấy những tên chủ Daewoosa ban đêm đột nhập pḥng ngủ vô cớ không kể giờ giấc; tủi nhục và khiếp sợ làm cho cảm xúc nhớ thương chồng con càng thêm sâu đậm năo nùng. Bên cạnh những nhớ thương khiếp sợ, tủi nhục, là nỗi khổ tâm khi nhiều cú điện thoại, nhiều fax messages từ quê nhà gửi qua thuc’ dục khuyên răn phải ngoan ngoăn cộng tác với chủ, phải biết ‘ăn cây nào rào ấy’, chịu khó làm việc… Cụ Nguyễn Du quả là chí lư khi bày tỏ sự tột cùng của cô đơn của Kiều, của ḿnh ‘đoạn trường ai có qua cầu mới hay.’

Sau Cơn Giông Tố

Câu chuyện buồn của những nạn nhân Daewoosa  đă kết thúc cách tốt đẹp. Kẻ ác bị phá sản và lao tù, những nạn nhân được sống tự do thoải mái trên phần đất tự do dân chủ mà chính họ cũng không ngờ sẽ có ngày như hôm nay. Sau cơn giông tố, trời lại trong sáng. Nhưng sau cơn giông tố cũng là những đổ vờ hoang tàn. Xây dựng lại trên những đổ vỡ cần nhận diện những xấu tốt, những cái đáng yêu, dễ ghét trong cuộc đời, về t́nh người.

1. Về cuộc đời
Nhà văn, cũng là nhà giáo Quyên Di nhận xét trong Nh́n Xuống Cuộc Đời như sau: “Cái đầu tiên, theo lẽ tự nhiên là đáng ghét, chính là cuộc đời.  Đời sống đúng là nỗi ưu phiền cay đắng của tôi.  Tôi hi vọng, cuộc đời làm cho tôi thất vọng.  Tôi ước mơ hạnh phúc, cuộc đời đem lại cho tôi nỗi đớn đau.  Tôi muốn sống b́nh an, cuộc đời đẩy đưa tôi đi vào sóng gió.  Tôi mong được nếm hương vị ngọt ngào, cuộc đời dâng tặng tôi toàn những đắng cay chua chát.  Tôi muốn được cư xử b́nh đẳng, cuộc đời đối xử với tôi một cách bất công.  Tôi cần được thông cảm, cuộc đời khắt khe lên án tôi.  Tôi cần được ủi an nâng đỡ, cuộc đời cho tôi sự lạnh lùng và vùi dập.  Tôi thích sống chân thật, cuộc đời đây những giả trá điêu ngoa.  Tôi muốn sống yêu thương, cuộc đời cho tôi hận thù.  Dĩ nhiên, phải công b́nh mà nói, nhiều khi cuộc đời cũng cho tôi niềm vui và hạnh phúc, nhưng nếu đem ra mà cân th́ đĩa cân đựng những buồn phiền bất như ư bao giờ cũng nặng hơn.  Chẳng thế, mà bao giờ người ta cũng nói về cuộc đời, thế gian, trần gian... kèm theo một tiếng thở dài.”

Cuộc đời khi bóc trần ra mới thấy nhiều gian dối, v́ thế mà gọi là trần gian. Nhưng cuộc đời dệt nên bởi kiếp người. Theo Quyên Di th́ : “Nghe đến chữ ''kiếp người" hay ''kiếp nhân sinh'', không cần phải hiểu sâu xa cho lắm, ai cũng thấy cái ''kiếp'' ấy đầy những đau buồn, đó là một cái ''thấy'' vừa do kinh nghiệm vừa do trực giác nên nó đúng lắm. Muốn cho cái kiếp ấy đỡ đau buồn, chỉ có một cách là có nhiều người sống đẹp, cư xử tốt với những người khác.  Mà ta đừng chờ mong người khác sống đẹp trước, cư xử tốt trước.  Chính ta là người phải thực hiện điều ấy trước người khác.  Ở một xă hội có nhiều người dám đi bước trước trong cách sống đẹp, dám có can đảm chấp nhận thiệt tḥi mà không đôi co hơn thiệt, xă hội ấy sẽ đẹp hơn, dễ thương hơn, hay ít nhất là cũng dễ thở hơn.”

“Người khác” là người tôi đang sống với ở đây và bây giờ đó là vợ chồng, con cái, cha mẹ, bạn bè.

2. Về t́nh người

Theo ông Young Hoang, Ph.D. Candidate đồng thời có bằng Tư Vấn về Tâm Bệnh (Licensed Metal Health Counelor ), sau khi trải qua một bi kịch trong cuộc đời chẳng hạn như sự kiện lao nô trên đảo American Samoa, nạn nhân khó mà tha thứ cho những kẻ đă ngược đăi ḿnh.  Không tha thứ được có nghĩa là ḿnh vẫn c̣n bị trói buộc; tuy không c̣n trong ṿng kiềm tỏa của kẻ ngược đăi, nhưng tâm tư vẫn nặng chĩu sự thù hận. Muốn tự do thoải mái, nạn nhân cần ép ḿnh có những chọn lựa lành mạnh để giúp ḿnh giải tỏa những đau buồn. Chọn lựa có thể là:

a. Thay đổi lối suy nghĩ của ḿnh. Nói cách khác đổi từ lối suy nghĩ “việc xảy ra làm tê liệt, và cản trở tôi tiếp tục cuộc sống” sang lối suy nghĩ rằng “việc xảy ra cho tôi là chuyện chẳng may lành, nhưng đâu phải cuộc sống chấm dứt ở đó, tôi vẫn có thể tiến lên và vui hưởng cuộc sống như bao người khác.”

b. Con chim bị bắn xảy một lần, luôn luôn sợ cành cây cong. Đó chỉ là phản xạ. Nạn nhân cần cho ḿnh thời gian để học, để lấy lại niềm tin sau khi bị phản bội và ngược đăi. Người chồng cần nhẫn nại, từ tốn, bao dung kiến tạo lại cho chính ḿnh và vợ con niềm tin đă bị cướp mất trên đảo Samoa.

c. Cả hai vợ chồng nên đào sâu sự cảm thông lẫn nhau. Người vợ biết ơn chồng về những cố gắng là vai tṛ của người mẹ, người con gái, con dâu khi vợ vắng nhà. Người chồng cảm nhận những chua xót, đắng cay của vợ khi lao động nước ngoài, và những lo toan, hồi hộp mong đợi  ngày gia đ́nh xum họp.

d.  Hạnh phúc gia đ́nh dựa trên tương ái và tương kính. Người chồng không nên mang mặc cảm tư ti rằng thân phận nam nhi phải lệ thuộc nữ nhi từ việc lo sống, đến việc định cư tại Mỹ. Người vợ lại càng không nên có thái độ “tất cả nhờ một tay bà đây.” Thiếu tương kính sẽ giết chết tương quan dù nhất là tương quan t́nh yêu.

e. Vợ chồng nên chia sẻ “một mục tiêu” chung; gia đ́nh sẽ vươn lên khi có cùng một mơ ước, một mục tiêu. Từ mục tiêu đơn giản như việc thi vào công dân Mỹ, học tiếng Anh, mở tiệm buôn, tiết kiệm tiền cho việc giáo dục con cái, thời giờ cho nhau, đến mục tiêu phức tạp hơn như làm thế nào để thành công trên đất Mỹ.

Một câu nói rất thông dụng và đầy ư nghĩa.  Đâu có quyết tâm ở đấy con đường trải rộng trước mặt. Sự bế tắc của một con đường mở ra nhiều con đường khác. Hăy quảng gánh lo đi mà vui sống.

[Nguyệt San Mạch Sống thuộc hệ thống truyền thông của Uỷ Ban Cứu Người Vượt Biển: http://www.machsong.org.]







This article comes from Mach Song - Life Stream
http://www.machsong.org

The URL for this story is:
http://www.machsong.org/modules.php?name=News&file=article&sid=1646