Các Loại Chung Cư Dành Cho Người Cao Niên - Phần 3
Date: Friday, May 22 @ 10:36:34 EDT
Topic: Phát Triển CĐ


Định Nguyên

Trong hai số báo trước, chúng tôi nói về cách chọn một chung cư dưỡng lăo, gọi tắt là “chung cư lăo”. Bài viết này sẽ đề cập đến đề tài “thân nhân của người cao niên có thể làm ǵ để giúp người cao niên sắp vô chung cư lăo”.

Hỏi: Một số cụ cao niên không c̣n khoẻ mạnh và tinh tường đủ để tiếp tục ở tại tư gia, nhưng không muốn ở chung với con cháu. Xin cho biết làm cách nào để đời sống của các cụ trong chung cư lăo được thoải mái và ít gặp rắc rối hơn?

Đáp: Nếu các cụ và con cái chuẩn bị chu đáo th́ sẽ ít gặp rắc rối hơn. Sau khi các cụ vô một chung cư lăo, con cái của cụ và chính cụ sẽ phải giao tiếp với nhân viên của chung cư. Thân nhân của cụ nên để ư xem thỉnh thoảng có cần nói chuyện với nhân viên để giải quyết một vấn đề nào đó để làm cho đời sống hàng ngày của cụ được thoải mái hơn hay không. Khi cụ dọn vô một chung cư dưỡng lăo, sẽ có trường hợp nhân viên không làm cụ vừa ư và gia đ́nh cụ nên can thiệp.



Hỏi: Một thắc mắc nữa cho cụ và gia đ́nh. Khi cụ sửa soạn dọn vô chung cư, cụ được mang theo những thứ ǵ từ tư gia của cụ?

Đáp: Con cái nên để cho cụ tự quyết định sẽ mang những đồ đạc và quần áo ǵ theo cụ. Một số chung cư cho phép mang đến một ít đồ nho nhỏ như vài cái ghế, cái đèn. Có thể cụ mệt mỏi, cần thời gian hơi lâu mới quyết định được, nhưng tốt nhất là nên để cụ chọn lựa theo ư của cụ, miễn là không quá số lượng mà chung cư cho phép là được. Có khi cụ muốn tặng cho bạn bè và họ hàng một số đồ vật kỷ niệm của cụ. Thân nhân nên chiều ư cụ, dù mất thời giờ hơn v́ phải liên lạc với bạn bè và họ hàng của cụ để chia những món này của cụ. Trong quyển sách “Khi Cha Mẹ Già Yếu”, hai tác giả Barbara Silverstone và Helen Kandel Hyman khuyên thân nhân của người cao niên nên ư tứ. Thí dụ, ta không nên nói như thế này: “Con xếp cái áo lạnh màu nâu vào va li để Ba mang theo nhé. Cái áo màu xám rách sờn rồi Ba ơi.” Câu nói đó không để cho cụ có dịp tự quyết định. Trái lại, ta nên hỏi ư kiến của cụ và đưa ra đề nghị cùng một lúc như sau; “Cái áo xám của Ba cũ quá. Ba muốn dùng nó hoặc là ba muốn dùng cái áo nâu?” Có thể là cụ đồng ư với ḿnh và chịu bỏ cái áo cũ mèm lại, đồng thời cụ vẫn vui v́ con cái để cho cụ chọn lựa các cụ thích. Khi cụ chọn một số đồ có vẻ quá cũ hoặc không thích hợp, chúng ta nên hiểu là cụ có lư do của cụ. Thí dụ, cái gối cũ mèm mà cụ mang theo sẽ đem lại cho cụ rất nhiều kỷ niệm quư báu nên con cái nên thông cảm cho cụ.

Hỏi: Khi cụ phải rời bỏ căn nhà thân yêu để vô chung cư lăo, chắc thế nào cụ cũng cần một thời gian để làm quen với khung cảnh mới phải không?

Đáp: Đúng vậy. Một số chung cư lăo chú tâm đặc biệt đến những người mới tới. Thí dụ, họ cho nhân viên đă được huấn luyện đặc biệt hướng dẫn tường tận người mới dọn tới cho đến khi cụ đó quen với chỗ ở mới. Điều này rất hữu ích cho những cụ hơi bị lẫn hoặc mắt kém đến độ không thấy đường. Một số chung cư lăo khác không có chương tŕnh hướng dẫn người mới, nhưng họ khuyến khích thân nhân của cụ nên đến thăm cụ đều đặn trong giai đoạn đầu để giúp cụ làm quen với khung cảnh mới mặc dù có nhân viên của chung cư sẵn sàng giúp cụ. Họ hiểu là cụ cần có những khuôn mặt quen thuộc gần cụ trong giai đoạn đầu khi mới đến một nơi lạ. Tuy nhiên, một số chung cư lăo muốn thân nhân văng ra và ít lui tới trong giai đoạn đầu để cụ mau quen với khung cảnh mới và bớt lưu luyến quá khứ. Ban điều hành của một chung cư này có thể có ư kiến khác với ban điều hành của một chung cư khác.

Hỏi: Nếu một cụ độc thân dọn vô chung cư lăo th́ có phải ở chung pḥng với một người lạ hay không?

Đáp: Nếu cụ không đủ tiền để thuê một pḥng riêng th́ bắc buộc cụ sẽ phải chia pḥng với một cụ khác. Giai đoạn ban đầu khá khó khăn đối với người mới dọn vô chung cư. Cụ phải tập làm quen với hai thứ cùng một lúc, đó là quen với cách sống và chỗ ở mới, đồng thời tập cho quen với sự mất mát của những khả năng của cụ, thí dụ, cụ bị yếu hơn hoặc bị lẫn nhiều hơn năm trước và bây giờ cụ phải có người giúp tắm rửa, tiểu tiện, uống thuốc, v.v.

Hỏi: Giai đoạn ban đầu quả là khó khăn cho cụ. Nếu nhân viên của chung cư và thân nhân của cụ cố gắng hợp tác và dành đủ thời giờ cho cụ, sẽ giúp cụ vượt qua được giai đoạn này một cách dễ dàng hơn. Vậy trách nhiệm của con cháu cụ trong lúc này cũng khá nặng phải không?

Đáp: Đúng thế. Lúc chúng ta c̣n nhỏ dại, cha mẹ và ông bà phải bỏ công chăm sóc và dạy dỗ chúng ta. Bây giờ chúng ta cần dành đủ thời giờ cho thân nhân cao niên. Trong quyển “Khi Cha Mẹ Già Yếu” (You and Your Aging Parents), bà Silverstone và bà Hyman cho biết là nhiều cụ gặp khó khăn trong giai đoạn làm quen ban đầu, khi th́ khó khăn về tinh thần, khi th́ khó khăn về thể xác (bị mệt hoặc bệnh có vẻ nặng thêm) v́ họ bị khủng hoảng. Con cái nên kiên nhẫn và thông cảm. Đa số các cụ sẽ khả quan hơn sau một thời gian, có thể là mấy tháng. Nếu chúng ta may mắn, thân nhân cao niên của chúng ta là người mau thích ứng với hoàn cảnh mới, tức là tinh thần và sức khoẻ của cụ sẽ khả quan hơn sau khi dọn vô được 3 đến 4 tuần.

Hỏi: Vậy có thể nói rằng nếu những cụ nào mà mau tiến bộ hơn trong chung cư lăo chắc là v́ thích hợp với đời sống trong chung cư hơn là đời sống cô đơn trước kia phải không?

Đáp: Vâng. Những cụ nào mà sống khá cô lập trong nhà riêng v́ không c̣n bạn bè ở gần ḿnh, hoặc bị tật nguyền không rời khỏi nhà được th́ có thể cảm thấy hạnh phúc hơn trong chung cư v́ dễ gặp bạn mới. Một số cụ khác quá già yếu, không thể đi chợ và nấu ăn đều đặn khi c̣n ở nhà riêng. Những cụ đó có thể phục hồi sức khoẻ mau mắn sau khi vô chung cư v́ đầu bếp của chung cư làm món ăn đầy đủ dinh dưỡng theo tiêu chuẩn của chính phủ tiểu bang. Một số cụ khác thuộc nhóm “mạnh tinh thần” như đề cập đến trong hai bài viết trước. Các cụ đó dễ dàng chấp nhận những khó khăn của tuổi già và không buồn bực nhiều khi thấy khả năng của ḿnh sụt dần. Những cụ nào mà biết lúc nào không thể ở nhà riêng của ḿnh nữa và chấp nhận mau chóng giải pháp dọn vô chung cư lăo, là những cụ mau khả quan nhất sau khi dọn vô chung cư. Những cụ mà cố tŕ hoăn việc dọn ra khỏi căn nhà thân yêu của ḿnh, dù t́nh trạng sức khoẻ không cho phép ḿnh sống như xưa, là những cụ bị giao động mạnh và lâu nhất trong giai đoạn mới vô chung cư lăo.

Hỏi: Như đă nói ở trên, một số chung cư lăo muốn thân nhân ít thăm cụ trong giai đoạn đầu để cụ có thể làm quen với đời sống mới nhanh chóng hơn. Nếu không đến chung cư để thăm cụ đều đặn th́ con cái có nên mời cụ về nhà ḿnh ăn một bữa cơm gia đ́nh vào dịp cuối tuần không?

Đáp: Một số thân nhân tưởng lầm là mời người cao niên về nhà ḿnh chơi vào dịp cuối tuần sẽ giúp cụ khuây khỏa phần nào trong giai đoạn đang làm quen với đời sống trong chung cư lăo. Thường thường th́ bị kết quả trái ngược là sau khi đến thăm người thân, cụ bị khủng hoảng hơn bởi v́ cụ trở lại đời sống cũ trong một thời gian ngắn trong khi chưa quen hẳn với đời sống mới. Đổi qua đổi lại như vậy không tốt cho tâm lư của cụ trong lúc này. Con cái người cao niên nên tới chung cư lăo để thăm cụ, chứ không nên mời cụ về nhà ḿnh để ăn hoặc ngủ qua đêm trong lúc cụ đang trong giai đoạn tập làm quen với đời sống mới. Các chuyên gia về ngành tâm lư và sức khoẻ của người cao niên cho biết là dù con cái chỉ đón cụ về chơi một lần thôi cũng đủ làm gián đoạn công tŕnh cụ đang tập dợt, làm uổng phí vài ba tuần tập luyện của cụ. Hai tác giả Silverstone và Hyman cho biết là khá nhiều cụ hoăn việc lại nhà con cái chơi. Một cụ bà nói: “Chưa đến lúc, con ơi. Mẹ đang tập dợt mà.” Con của cụ hỏi: “Mẹ tập dợt ǵ vậy?” Cụ trả lời: “Mẹ tập để quen dần với những món ăn vô vị trong chung cư này.” Bốn tháng sau cụ đó mới chịu để con của cụ đón về nhà của họ chơi vào dịp cuối tuần.

Hỏi: Thay đổi cách sống, nơi ăn và chỗ ở không phải là điều dễ dàng, nhất là đối với người lớn tuổi. Thường phải mất bao lâu th́ người cao niên mới quen được đời sống mới?

Đáp: Sau khi nghiên cứu và phỏng vấn nhiều người làm trong chung cư lăo, chuyên gia cho biết là mất từ 4 đến 6 tháng để quen được với đời sống mới. Trong khoảng thời gian này, lắm lúc mấy cụ cảm thấy buồn bă, khủng hoảng tinh thần và có khi sức khoẻ bị giảm sút. Nhân viên của chung cư lăo và thân nhân của cụ có thể hiểu lầm là chung cư không thích hợp với t́nh trạng của cụ. Nhưng nếu cha hoặc mẹ của chúng ta bị như vậy, chúng ta nên kiên nhẫn cho đến khi các cụ quen hẳn với chỗ ở và cách sống mới. Chuyên gia khuyên rằng không nên chuyển cụ vô một chung cư lăo khác một cách hấp tấp bởi v́ sau khi chuyển đi nơi khác, nhiều cụ cũng bị khủng hoảng tinh thần trong giai đoạn ban đầu y như khi ở chung cư đầu tiên. Ngoài ra, dọn nhà là một việc khó khăn về tinh thần đối với những người lớn tuổi, chưa kể là có thể ảnh hưởng đến sức khoẻ của cụ.

Hỏi: Nếu trong chung cư lăo có một vài nhân viên tắc trách hoặc tính t́nh khó chịu, thân nhân của cụ có cách nào để giúp cụ không?

Đáp: Đa số nhân viên của những chung cư này rất đàng hoàng. Lâu lâu cũng có một người “lựu đạn” hoặc lười biếng. Thân nhân của cụ nên lựa lời nói khéo với người nhân viên đó. Chúng ta nên nhớ là nhân viên từ đầu bếp, người giúp việc, cho đến y tá, bác sĩ và giám đốc, đều rất bận rộn. Thân nhân của cụ không nên làm mất nhiều thời giờ của họ, nhưng cũng nên giao tiếp với họ và nhờ họ giải quyết vấn đề trong khả năng và thẩm quyền của họ. Gia đ́nh của cụ nên tế nhị và tránh không than phiền hoặc đ̣i gặp mặt họ quá nhiều, hoặc yêu sách quá đáng. Thân nhân của cụ nên thường cám ơn và khen những nhân viên làm việc mẫn cán.

Hỏi: Tóm lại, gia đ́nh của cụ và nhân viên của chung cư lăo nên cộng tác với nhau để giúp cụ có một đời sống thoải mái trong khung cảnh mới. V́ nhân viên bận rộn, chắc người nhà của cụ nên làm một danh sách để ghi ra những điều cần nói và xin hẹn gặp họ vào những giờ mà họ tương đối hơi rảnh thay v́ đ̣i gặp họ liên tục mỗi khi có vấn đề lẻ tẻ?

Đáp: Đó là một ư kiến rất hay. Trong phiên họp, người nhà của cụ sẽ có dịp nói một lượt 4 hoặc 5 vấn đề với nhân viên có trách nhiệm, thí dụ: đồ ăn quá nóng, pḥng quá lạnh, cần phải giặt chăn mền của cụ đều đặn hơn, v.v. Người nhà của cụ không nên xin nhân viên làm ngơ khi cụ không làm đúng theo quy luật của chung cư, thí dụ cụ lén ăn bánh ngọt trong khi bác sĩ đang chữa bệnh tiểu đường của cụ. Nếu gia đ́nh nào cũng nói nhỏ với nhân viên để họ bỏ qua th́ không có ai theo quy luật của chung cư cả.

Hỏi: Người nhà của cụ có nên tặng quà cho nhân viên không?

Đáp: Đa số ban điều hành của các chung cư lăo không muốn nhân viên nhận quà cáp dù là vào dịp Lễ Giáng Sinh. Một số tiểu bang ra luật cấm nhân viên nhận quà cáp. Nhiều gia đ́nh và cụ cao niên cứ tặng quà cho nhân viên, bất kể luật lệ. Trong quyển “Khi Cha Mẹ Già Yếu”, bà Silverstone và bà Hyman cho biết là khi ta tặng tiền hoặc quà cho nhân viên, họ bị coi là không có đủ tinh thần trách nhiệm để làm việc mẫn cán nếu không được ta “hối lộ”. Một cách cám ơn hợp lư là người nhà viết mấy chữ cám ơn nhân viên khi họ chăm sóc kỹ lưỡng cho cụ. Ở đời ít ai thích người khác tâng bốc ḿnh không đúng chỗ, nhưng ai cũng vui khi người khác thấy được sự nỗ lực của ḿnh và khen ḿnh một cách thành thật. Biết đâu là những tờ giấy và lá thư cám ơn đó có thể giúp nhân viên được lên lương, thăng chức mau mắn hơn?

Hỏi: Đó là ư kiến hay mà chuyên gia đă nêu lên. Bây giờ xin hỏi một câu khác. Nếu đa số con cái của cụ ở xa th́ làm sao có thể thu xếp cho cụ được?

Đáp: Nếu có thân nhân trong vùng th́ tiện nhất. Nhưng nếu con cái ở xa, họ cũng có thể dùng điện thoại, email, và thư từ để liên lạc với nhân viên chung cư lăo. Thân nhân có thể hỏi thăm cụ đều đặn qua điện thoại. Cháu nội cháu ngoại có thể chụp h́nh của ḿnh, quay phim, và thâu băng rồi nhờ cha mẹ ḿnh gửi cho cụ để cụ thấy được h́nh ảnh và nghe được lời hỏi thăm của cháu chắt. Nếu cụ dùng email th́ con, cháu nên email đều đặn cho cụ biết tin tức người thân và tin thế giới. Ngoài ra, khi cụ có thêm một số bạn mới trong chung cư, cụ sẽ cảm thấy ít cô đơn hơn dù con cháu không ở cùng tỉnh.

Hỏi: Để kết cục bài viết này, xin hỏi thêm một câu nữa. Nếu người thân của cụ ân cần theo dơi và liên lạc với nhân viên trong chung cư lăo th́ họ có đối xử tốt với cụ hơn không?

Đáp: Đây là một câu hỏi khó trả lời. Nếu người thân của cụ lưu ư đến đời sống của cụ trong chung cư lăo và thỉnh thoảng hẹn gặp nhân viên có thẩm quyền khi có vấn đề, chắc rằng họ sẽ sửa đổi khi có những điều khiếm khuyết. Tuy nhiên, chúng ta nên nói năng lịch thiệp với người làm trong chung cư lăo v́ họ bị chủ giao cho rất nhiều việc trong một ngày. Khi có ǵ cần than phiền với họ, chúng ta nên làm sao để họ không phải dành quá nhiều thời giờ cho chúng ta, và chúng ta nên thông cảm khi họ không giải quyết một vài vấn đề một cách hoàn toàn. Có thể là họ thiếu phương tiện và không mướn thêm nhân viên được, hoặc chưa có tiền để thay máy lạnh, v.v.

Chúng tôi mong rằng những bài viết này sẽ đem đến cho quư vị những dữ kiện hữu ích cho gia đ́nh có thân nhân mới dọn vô chung cư lăo hoặc chuẩn bị có thân nhân vào những chung cư này.

[Nguyệt San Mạch Sống thuộc hệ thống truyền thông của Uỷ Ban Cứu Người Vượt Biển: http://www.machsong.org.]







This article comes from Mach Song - Life Stream
http://www.machsong.org

The URL for this story is:
http://www.machsong.org/modules.php?name=News&file=article&sid=1602