Qu Ty, Qu Việt...
Date: Tuesday, January 15 @ 12:55:44 EST
Topic: Truyện Ngắn


Trần Viết Minh-Thanh

Chắc c lẽ nn gọi ma lễ hội l ma qu cp! Đi đu cũng thấy những biển quảng co, nhắc nhở đến bổn phận phải trao đổi tnh thương giữa nhau! Tnh thương ny hơi c bị p lực, hỏng biết phải tặng người ny ra lm sao, người kia như thế no, hỏng biết họ c thch qu mnh khng nữa chứ! (Ni nho nhỏ m nhau thi, hỏng biết nn cho người ny qu gi tiền bao nhiu, mua qu sao cho rẻ rẻ mờ coi sang...) Bị vậy nn chuyện mua qu cp thiệt l rối lng! Phải chọn lựa qu nm thao cho vui cặp mắt, đẹp lng người, dừa ti tiền của ta... Chẳng b với chữ qu của Việt Nam ta n nhẹ nhng, dễ thương biết mấy!



Chữ qu của An Nam ta, ngắn ngủi, dễ thương, dịu lng người v khng c p lực! N gợi nhớ thời thơ ấu, đặc biệt l nhớ mẹ! Qu khng phải l một vật gi trong bao giấy hoa đẹp đẽ, thắt nơ, tri lại nhiều khi chỉ được gi bằng l chuối tầm thường, m vẫn được đn nhận nồng nn... Sng sng cc b mẹ ra chợ mua thức ăn về lm cơm, v cũng c nhiều b mẹ dạy từ tờ mờ sớm ra chợ bun bn...Bận rộn thế nhưng cc b lc no cũng nhớ đến con, khng bao giờ qun nhn cht thời giờ mua một thức g cho b con đang ngng mẹ về. Đặt gnh hng xuống, hay giỏ chợ đầy ắp thức ăn, nhn mặt b con phụng phịu, b vội m con vo lng dỗ dnh: Ny b, ngoan, mẹ c ci ny cho con n! Trước cặp mắt sng long lanh chờ đợi (thường khi l cả đn con ba, bốn đứa), b lục trong giỏ ra, ồ hm nay l bnh dầy, gi xi, hm khc l bnh đc, bnh da lợn, bnh tro.... Cc b mẹ miền Nam th xum xu với bnh cng, lọn ma, ch chuối, ch ba mu, khoai lang...Cc b mẹ Huế, Quảng th c bnh bo, bnh bột lọc, bnh t, bnh xu xu, ch đậu ngự, ...

Cc b mẹ th bận rộn, mn qu chỉ nho nhỏ, vi đồng thi, nhưng l một cử chỉ đầy ắp yu thương! Qu vị c nhớ đến cc mn qu be b ngọt bi đ khng? Ti nhớ ngy xưa mỗi lần ng Nội ti từ Huế vo ở chơi với gia đnh ti vi thng, mỗi bận xuống phố ng khng bao giờ qun mang về gi bnh men cho lũ chu. Bnh men mu trắng nhẹ tan trong miệng rất nhanh, thế m n lưu lại trong k ức thật lu di! By giờ mỗi lần vo chợ thấy bnh men, ti lại nhớ đến ng ti. Với mẹ ti, cuộc sống chừng mực, lc no cũng qu sng, bnh, ch cc thứ tự tay b lm, thế nhưng mỗi lần mẹ xuống phố thế no cũng c qu mang về. Chữ qu của Việt Nam v thế mang nghĩa thật đẹp, khng cao lương mỹ vị, qu hng rong chẳng tốn bao nhiu, nhưng chan chứa tnh thương!

Qu hng rong thường l những thức ăn vặt rẻ tiền, m người đng trong gọi l ăn hng. Qu ni chung khng phải l cơm, buổi ăn chnh hai lần trong ngy, trưa v tối, cn bữa ăn sng th l bữa ăn nhẹ nn gọi l qu sng. Qu c thể l phở, bnh cuốn, bn riu, bnh tm v.v. Hnh như đặc biệt hai mn phở v bnh cuốn, l hai mn dn ta chuộng nhất, chuộng đến nỗi sau ny nhớn ln cc đấng đn ng thường đem cơm với qu ra so snh m nhau, nhiều khi thế chữ qu bằng mn phở hay bnh cuốn. Một số ơng cịn nửa đa, nửa thật: Cơm nh d ngon mấy, ăn mi cũng chn, cũng phải ra ăn qu. C cụ lại bảo: Cơm ngon cũng khng bằng bnh cuốn dở, hay phở ngon cũng khng bằng bnh cuốn dở (so snh hai loại qu với nhau nh!).

Để khỏa lấp cho ci sự thch ăn qu vụng của cc ng, nghĩa l qu khng do b nội tướng nh mua, th cc bc hy nghe ng Nguyễn Ngọc Ngạn ngm bốn cu thơ:

Đn ng đều thch ăn qu

Ăn qu rồi lại về nh ăn cơm

Nhai cơm như thể nhai rơm

Cho nn vẫn phải vừa cơm vừa qu!

Thế nn c Kỳ Duyn khuyn cc b:"Trước khi cho cc ng ra phố, nhớ bắt cc ng ăn hai chn cơm cho chắc bụng, chả cn bụng m ăn qu!" Đ l xuống phố, cn ra chợ th nguy hiểm qu rồi, ăn cơm no bao nhiu, qu hng rong vẫn hấp dẫn như thường.

Thế m đn b chng ti bị hm oan v người ta thường cho l đn b hay thch ăn hng ngoi đường. Cc b, cc c c lẽ thch ăn hng thật, nhưng thường l những mn qu thời tuổi thơ, ngọt bi, thanh tao, cn cc đấng liền ng th thch qu nhiều mỡ mật, khng kho th bị gọi l ăn vụng, bởi vậy nn c thnh ngữ cảnh co "ăn vụng th phải biết chi mp".

Vậy chữ qu của Việt Nam thuở đầu chỉ c nghĩa l cc thức ăn vặt, ăn lt bụng buổi sng, nhưng khng c nghĩa l chng ta khng c tục lệ tặng qu cho nhau. Ngy Tết con nt được l x, người lớn đi su Tết nhau, con ci trưởng thnh c bổn phận biếu qu cho đấng phụ mẫu hai bn, hay những người lớn tuổi hơn. Người ta cũng tặng lễ vật cho những người mnh mang ơn. Những người c việc nhờ cửa quan phải lo biếu xn cc quan để cng việc được tri chảy.

Với người Ty phương, qu rắc rối hơn, qu sinh nhật, qu lễ Ging sinh... C lẽ chng ta bắt đầu biết tục lệ tặng qu ngy sinh nhật từ khi anh Ph lng sa sang Việt Nam. N chữ từ cadeau m ra ca đ, tiếng Ty l danh từ, nhưng m khi chuyển sang tiếng Việt ta, nhiều khi được sử dụng như l một động từ, vẹc bờ ca đ. Sắp tới sinh nhật Lan rồi, my c ca-đ g cho n khng? M thiệt người Việt ta c thời hay dng chữ ca đ hơn chữ qu, khi ni đến những mn qu sinh nhật! Bởi Việt Nam ta khng c tục lệ mừng ngy sinh nhật hng năm. Thuở đầu đời được một tuổi th bố mẹ c mừng ngy thi ni, con được một tuổi l nhớn rồi đầy, tới tuổi thi nằm ni, đứa em trong bụng của my sắp ra đời rồi, b ra ni lẹ lẹ đi, tối nằm giường ngủ với mẹ, b nội hay b ngoại, hay chị v, cn để ni lại cho em. Ngy trọng đại thế, nhưng lm g c qu cp, b mẹ lm cho một bữa cng hối lộ b Mụ l chuyện chnh trong ngy thi ni. C gia đnh cn c tục lệ bỏ mọi thứ lỉnh kỉnh trước mặt thằng b hay con b, để coi n bc thứ g, ci ny quan trọng lắm, bởi n sẽ chỉ định tương lai của đứa b, cha mẹ thường đẩy những thứ tốt tốt hay hay trước mặt n, như cy bt, quyển sch, ci ống nghe của bc sĩ (m chưa chắc nhen, y t cũng c ống nghe vậy), khẩu sng (cho con trai, thời chiến l tướng t, thời bnh tướng cướp) v.v. Ngy thi ni ti b tới v lượm ngay ci gương soi mặt, mẹ ti thở di, b cũng rng đẩy quyển sch trước mặt ti, con b ti ngồi chập choạng một tay cầm ci gương, tay kia lượm ci bnh, bỏ vo mồm ăn ngon lnh, ăn xong lc đ mới với tay lượm ci bt, may qu mẹ ti thở pho nhẹ nhm. Điều ny l ti suy diễn ra thi, từ những lc theo di mặt mẹ ti chăm ch nhn mấy đứa em lượm đồ trong ngy thi ni. Ch ti nghịch ngợm đẩy bnh hoặc cc thứ như ba, km, soong chảo trước mặt thằng b, bị mẹ ti lườm một ci nn thn. Trường hợp ti th kể cũng đng, bt l nghề tay tri, sau khi đ c một nghề tay phải kiếm cơm, cn gương th ngy no ti cũng phải soi gương d c ra đường hay khng.

Sau ngy thi ni đ, mi cho đến năm lục tuần, sau khi đ lăn lc đời, con chu mới lm ngy sinh nhật mừng thượng thọ cho cc cụ. Bởi người Việt ta khng c lệ mua qu cho ngy sinh nhật, nn hay dng chữ ca-đ l vậy, chng ta bắt chước Ty mừng ngy sinh nhật nn mượn lun chữ ca-đ của chng hắn.

Lang bang sang Anh Ngữ, Qu gọi l present hay gift. Họ cn c danh từ gifted child l đứa b thng minh trời ban, trời cho qu ngay từ lc mới sanh. Mấy người ny được ng Trời cưng, sanh ra đ c qu rồi, nhưng m Trời cưng mỗi người mỗi khc, người th Trời cho c ti ca ht, người th vẽ đẹp, đn hay, hoặc c tr c thng minh xuất chng. cn sắc đẹp d Trời c ban cho cũng khng thể gọi l gifted được, bởi sau ny con người thng minh chế ra khoa thẩm mỹ, c g khng bằng lng th tới cc ng bc sĩ ma my bn tay kho lo l bỗng nhin đẹp ra ngay! Hơn nữa đẹp, xấu ty người đối diện, m ai đối diện mnh nhiều hơn chnh mnh, con người ngắm nhn mnh trong gương mỗi ngy, t nhất th buổi sng đn ng th cạo ru, đn b th nhổ lng my, đnh phấn thoa son trước khi ra đường... Nhn riết mnh trong gương, c người lại cn tự ho với chnh sắc đẹp của mnh, thnh ra được trời ban cho sắc đẹp khng được gọi l "Qu Trời cho" l thế!

Cũng c thời kỳ người Việt hải ngoại hay gởi qu về cho người thn bn qu nh. Qu ny đặc biệt lắm cơ, c bao thuốc l, c vải xoa Php (cho sang), c thuốc trụ sinh, c bột ngọt v.v. lu dần th qu cũng biến chuyển, văn minh hơn với xe đạp, my vắt sổ, my may, my DVD... Thế nhưng by giờ m gởi qu như vậy l lỗi thời lắm, phải lẹ lẹ gởi tiền tươi mới mau chng, v kịp với thời cơ! Tiền đi lẹ lắm, gởi tiền xong, m ln xa lộ khng đn kẹt xe, về nh đ được i-meo người thn bn nh nhận được rồi. Đng l qu thế kỷ 21! Nhanh cn hơn Superman!

Nếu qu vị thắc mắc lm sao m nhanh hơn Superman th người viết xin hầu qu vị một chuyện cười: C hai cậu b ngồi tn dc, cậu no cũng ca ngợi bố. Cậu thứ nhất ni: Bố tao l phi cng, li my bay phản lực, bay từ Cali tới New York mất c bốn tiếng đồng hồ, đi đi về hng ngy, nhanh hơn đi chợ! Cậu thứ nh đốp lại: Ci đ m nhằm nh g, bố tao chỉ l cng chức thi, nhưng mờ ng về nh nhanh hơn cả Superman, ngy hm qua đng lẽ năm giờ mới tan sở, m bốn rưởi ng đ c mặt tại nh rồi!

Ngy hm qua người viết m lệ khệ gi qu ra bưu điện chi nhnh gần nh gởi cho b chị ở xa, km theo bao thơ trong đ c hai ci chi phiếu tặng hai chu đ trưởng thnh. Tới nơi chỉ c một b tuổi-c-chu đang đợi với bao nhiu l qu, lớn c, b c, gi bằng giấy hoa ho, thắt nơ loằn quằn đủ mu m... Anh nhn vin loay hoay lấy một ci thng lớn để chứa tất cả gi qu của b vo, b cẩn thận dặn mn no phải được nằm chnh giữa cho khỏi vỡ, phải độn bng cho nhiều vo. B quay sang ti ni như phn trần: Mỗi năm ti rng đi mua qua gởi cho cc chu, chứ cho n mấy ci phiếu tiền th dễ qu nhưng khng c tnh?

Mn ơi, người Mỹ m cũng c tnh gớm, chả b với mnh! Người viết xin rt lại lời ni: Ma qu cp l cơ hội con người tỏ tnh thương m nhau! Ta nhủ lng ta, sang năm rng đi lượn tới lượn lui, kiếm qu tặng con chu, anh chị em v người bạn đời!

[Nguyệt San Mạch Sống thuộc hệ thống truyền thng của Uỷ Ban Cứu Người Vượt Biển: http://www.machsong.org.]







This article comes from Mach Song - Life Stream
http://www.machsong.org

The URL for this story is:
http://www.machsong.org/modules.php?name=News&file=article&sid=1213