Mạch Sống Online
· Truyền Thông Mạch Sống
· Trang Nhà BPSOS
· Chống Nạn Buôn Người


Chuyên Mục

:: HĂY CỨU CỒN DẦU
:: Đ̉I TÀI SẢN
:: NGÀY VẬN ĐỘNG CHO VN

40 Năm Tị Nạn
An Toàn Lao Động
Bạo Hành Gia Đ́nh
Chống Nạn Buôn Người
Chủ Quyền Quốc Gia
Cứu Trợ Thiên Tai
Di Dân & Nhập Tịch
Định Cư Nhân Đạo
Lịch Sử Qua Lời Kể
Mái Ấm Gia Đ́nh
Nhân Quyền
Nhân Vật Trong Tháng
Phát Triển Cộng Đồng
Quan Điểm
Sống Đẹp
Sức Khoẻ
Tài Chánh
Tị Nạn
Thế Hệ Trẻ
Thư Toà Soạn
Tin Cập Nhật
Tin Sinh Hoạt
Tin Trang Nhất
Tin Tức Thời Sự
Truyện Ngắn
TPP
Tuổi Hạc
Tù Nhân Lương Tâm
Tự Do Tôn Giáo
Văn Khố Thuyền Nhân
Xoá Bỏ Tra Tấn

Chức Năng Thông Dụng
· Đọc Theo Chủ Đề
· Đọc Theo Số Báo
· Ghi Danh vào Email List
· Quảng Bá Mạch Sống
· Top 15
· Ư Kiến Độc Giả
· Liên lạc ṭa soạn
· Gửi bài cho Mạch Sống
· Phiếu Đóng Góp
· Census 2010
· T́m kiếm

Ghi Danh Nhận Tin
Ghi Danh Nhận Bản Tin Mạch Sống
T́m Kiếm


Hit Counter
We received
19892514
page views since June 01, 2005
MS37 - 07/05: Bạc Đăi Người Cao Tuổi

Tuổi HạcBS Nguyễn Ư Đức

Vào năm 1963, khi Đạo Luật Older Americans Act với điều VII Bảo Vệ Người Già được ban hành tại Mỹ th́ nơi đây mới có 13 triệu lăo ông lăo bà mừng sinh nhật lần thứ 65. Ngày nay con số này đă tăng lên tới 35 triệu. Vấn đề chăm sóc bảo vệ người cao tuổi tại Mỹ đă liên tục được chính quyền cũng như các tổ chức tư nhân lưu tâm. Hàng năm, nhiều tiểu bang Hoa Kỳ vẫn chọn tháng 5 là thời gian để nhắc nhở mọi người về nghĩa cử này đối với người già. Tháng 6 năm 2005 tới đây, Đạo Luật Elder Justice Act sẽ được đưa ra Quốc Hội Hoa Kỳ để thảo luận. Một Hội Nghị về Người Già cũng được văn pḥng Tổng Thống Hoa Kỳ tổ chức vào tháng 12, 2005 tại Thủ Đô Hoa Thịnh Đốn.

Vào ngày 17 tháng 11 năm 2002, Tổ Chức Y Tế Thế Giới họp tại Toronto đă công bố bản  “Toronto Declaration on the Global Prevention of Elder Abuse” để đối phó với tệ nạn lạm dụng người già tại các quốc gia hội viên. Coi vậy th́ ta thấy rằng vấn đề đối xử không tốt với người cao tuổi là chuyện có thực và cần được chấn chỉnh, giải quyết.

Bạc đăi người cao tuổi là một vấn đề thường thấy trong mọi xă hội, nhưng nhiều khi người ta hay tránh né, không muốn nói tới hoặc t́m hiểu thêm. Nhiều người lại không tin, cho rằng xă hội văn minh pháp quyền như hiện nay th́ làm ǵ mà chuyện đối xử tồi tệ đó lại có thể xảy ra, nhất là với những người tuổi cao, sức khoẻ như ngọn đèn dầu sắp cạn, gần đất xa trời.

Nhưng trên thực tế th́ cái sự việc đau ḷng đó vẫn hiện diện đó đây. V́ tham lam tàn ác vẫn là một trong những bản tính xấu của loài người, cho nên người già không những chỉ bị lạm dụng mà c̣n bị bỏ rơi, không được chăm sóc và nhiều khi c̣n bị khai thác. Riêng tại nước Mỹ “We Are the Poeple” này, hàng năm có cả từ nửa triệu tới một triệu người già bị bạc đăi. Và cứ một trường hợp được thông báo cho chính quyền th́ có 5 trường hợp không được biết đến. Trong tương lai, con số này sẽ cao hơn v́ tổng số những người cao tuổi nơi đây cũng như trên khắp thế giới mỗi ngày mỗi gia tăng. Có điều may là các giới chức liên hệ đă đặc biệt lưu tâm tới vấn đề và đưa ra những biện pháp đối phó, ngăn chặn.

Định nghĩa

Theo định nghĩa, bạc đăi người già là một sự cố t́nh đối xử tàn tệ và gây thương tích về cả mặt tinh thần lẫn thể chất cho nhóm người này. Sự lạm dụng có thể xảy ra một lần hoặc tái diễn. Đôi khi, hành động không tốt xảy ra v́ vô t́nh, v́ không hiểu biết thấu đáo cách chăm sóc người cao tuổi vốn đă có sức khoẻ kém và phải kéo dài cuộc sống phụ thuộc vào người khác.

Nạn nhân của sự lạm dụng thường là lứa tuổi từ 60 đến 80, nữ nhiều hơn nam, da trắng nhiều hơn dân da mầu. Người già gốc Á Châu được coi là ít bị ngược đăi, có lẽ nhờ con cháu c̣n giữ được truyền thống nhớ ơn và phụng dưỡng các đấng sinh thành.

Đa số nạn nhân đều suy yếu về sức khoẻ tổng quát với một vài rối loạn về tâm thần, khó khăn tài chánh, nhiều khi phải nhờ vả thân nhân. Họ thường sống xa với xă hội, đôi khi sợ bị bỏ rơi nên cắn răng chịu đựng, không dám lên tiếng than phiền. Họ thường măn phần sớm hơn người không bị bạc đăi.

Người lạm dụng phần lớn lại chính là thân nhân, và sự bạc đăi thường hay xảy ra ở ngay trong môi trường gia đ́nh. Theo kết quả một nghiên cứu được công bố năm 1998 ở Hoa Kỳ, tỷ lệ con cái lạm dụng cha mẹ lên đến 43%; vợ chồng già đối xử không tốt với nhau là 30%. Một điểm đặc biệt, theo nghiên cứu này th́ sự bạc đăi ở ngoài gia đ́nh như tại nhà người già, viện dưỡng lăo, chương tŕnh sinh hoạt ban ngày, trong các trung tâm sinh hoạt cộng đồng lại rất thấp và số nam giới đối xử xấu với người nữ nhiều hơn.

Những yếu tố đưa đến bạc đăi

Với người cao tuổi nhận sự chăm sóc của thân nhân, con cái th́ ta thấy có nhiều lư do đưa đến sự bạc đăi: người chăm sóc quá kiệt sức, bị căng thẳng v́ hàng ngày phải liên tục lo lắng cho người già mà không được nghỉ ngơi, không có sự tiếp tay của người khác; có khó khăn về kinh tế; sợ mất việc v́ phải bỏ nhiều th́ giờ nghỉ ở nhà để chăm sóc người thân nên chuyển sự bực bội sang họ; chung sống trong một căn nhà nhỏ hẹp không đủ chỗ cho mọi người; thấy ḿnh như bị bắt buộc phải lănh trách nhiệm lo cho người thân mặc dù hoàn cảnh không cho phép. Đôi khi chính người chăm sóc lại có khó khăn với rượu chè, hút sách, có rối loạn tâm thần hoặc cũng đă từng là nạn nhân của bạo hành khi c̣n nhỏ.

Trong nhà dành cho người cao tuổi th́ sự đối xử không tốt xảy ra khi nhân viên làm việc quá sức, làm việc nhiều giờ liên tục lại không được trả lương đúng mức; bực ḿnh v́ sự ngang bướng, khó tính, đ̣i hỏi quá đáng của người già. Đôi khi nhân viên làm việc kém chu đáo v́ không được huấn luyện cách chăm sóc những người đă già mà lại có sức khoẻ yếu.

Tại một số quốc gia, bạc đăi xảy ra v́ phong tục tập quán không tôn trọng người già. Họ bị coi như không cần thiết, là gánh nặng cho gia đ́nh, xă hội và bị bỏ rơi.

Có nhiều h́nh thức bạc đăi khác nhau

1-Về thể chất
Đụng chạm, tiếp cận tới cơ thể nạn nhân một cách không thích hợp như là đánh, đấm, đạp, cắn, tát, xô đẩy người cao tuổi. Với sự lạm dụng này, nạn nhân có thể mang nhiều thương tích trên ḿnh như các vết bầm, vết cắt, sưng trên da; vết da cháy phỏng do đầu thuốc lá, hoá chất; thương tích không biết lư do như gẫy xương, bầm trên mắt, vết cào cấu trên da.

 Nhiều nạn nhân bị bỏ rơi trong đói khát trở nên gầy ốm v́ thiếu ăn, khô nước. Trong trường hợp này, người lạm dụng thường hay kiếm cách che đậy, không đưa nạn nhân đi nhà thương, không cho thân nhân thăm người già riêng rẽ; ấp úng không giải thích được những dấu vết của  thương tích trên người nạn nhân. Nạn nhân th́ e ngại, không dám nói ra và c̣n t́m cách tránh né bạn bè, thân nhân.

2- Lạm dụng t́nh dục
Người già bị lợi dụng để làm t́nh dưới nhiều h́nh thức mà không có sự đồng ư như hăm hiếp, sờ soạng... Nạn nhân mang các thương tích nơi cơ quan sinh dục, ngực; quần áo bị xé rách với nhiều vết máu; đi lại, đứng ngồi khó khăn. Họ thường trở nên sợ hăi khi phải đối diện với người khác phái.

3- Hành hạ tâm thần
Dùng những lời nói cay nghiệt để lăng mạ, sỉ nhục, làm mất uy tín, mất tự tin, đe doạ, gây sợ hăi, cô lập nạn nhân. Trước những hoàn cảnh này, nạn nhân thấy bất lực, lo sợ, buồn rầu, tự thu ḿnh. Đôi khi họ trở nên mất định hướng, rối loạn, không diễn tả được tâm trạng lo âu của ḿnh.

4- Khai thác tài chánh
Khi được người thân tín nhiệm giao cho việc quản trị chi thu th́ lại lạm dụng, ăn bớt ăn xén, biển thủ, mạo chữ kư, lấy trộm, dối trá mua một nói mười để thủ lợi. V́ ḷng tham, đôi khi không lo thực phẩm đầy đủ, giảm cung ứng các nhu cầu thường nhật nhưng vẫn kê khai chi tiêu lớn. Có trường hợp người lạm dụng c̣n làm những chuyện phi pháp như đổi di chúc, lạm dụng giấy uỷ quyền để thủ phần lợi cho ḿnh.

5- Bỏ rơi
Người già yếu bị bỏ mặc bởi người đă được phó thác việc trông nom chăm sóc sức khoẻ đời sống.

6- Sao lăng, lơ là
Từ chối hoặc không hoàn thành trách nhiệm cung cấp thực phẩm, nhà ở, chăm sóc y tế cho người già yếu.

7- Không tự chăm lo
Nhiều người già cũng buông thả trong các nhu cầu đời sống hàng ngày, không ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, không uống thuốc theo lời dặn của bác sĩ, không giữ vệ sinh cá nhân.

Tại các nhà điều dưỡng người già, ngoài các h́nh thức bạc đăi kể trên, người cao tuổi được cho dùng thuốc an thần hoặc bị cột buộc bằng dây để trấn áp, khỏi quấy rầy nhân viên. Khi vào thăm một số cơ sở điều dưỡng người cao tuổi, ta thấy các vị này ngủ nằm ngủ ngồi li b́ dưới tác dụng của thuốc ngủ.

Vài dấu hiệu cho hay có sự lạm dụng

Theo lệ thường, người cao tuổi bị bạc đăi ít khi than phiền, tố cáo v́ nhiều lư do.

Một số cảm thấy ngượng ngùng, bối rối khi đề cập tới việc bị hành hạ; một số ngại bị trả thù; một số không đủ khả năng để khai hoặc không ư thức được là ḿnh đang bị đối xử tồi tệ.

Một vài dấu hiệu có thể khiến ta nghi là có lạm dụng như trên ḿnh nạn nhân có những thương tích không giải thích được; bệnh t́nh đột nhiên trầm trọng hơn, gầy yếu không lư do; vệ sinh cơ thể tồi tệ; sống cô lập, sợ sệt; mất định hướng, rối loạn tâm trí, hoang tưởng, buồn rầu trầm cảm.

Chính quyền với vấn đề lạm dụng

Sự đối xử tồi tệ với người cao tuổi đă được chính quyền các quốc gia lưu tâm và nạn nhân đă được luật pháp bảo vệ. Mới đây, tại tiểu bang California, cơ quan tư pháp đă mở cuộc kiểm tra các nhà điều dưỡng dành cho người già. Kết quả cho thấy 1/3 các cơ sở này đều có những vi phạm trầm trọng trong việc chăm sóc người cao tuổi.

Riêng tại Hoa Kỳ, mỗi tiểu bang đều có biện pháp trừng trị kẻ lạm dụng ngựi già. Nhân viên y tế nghi ngờ có dấu hiệu lạm dụng đều phải thông báo với nhà chức trách. Chính phủ cũng dành ngân khoản trợ cấp cho các tổ chức bảo vệ người già bị lợi dụng.

Có nhiều đường dây điện thoại khẩn cấp để giúp khám phá cũng như báo cáo khi có lạm dụng. Một số điện thoại miễn phí cho liên bang là số 800-677-1116. Vài tiểu bang c̣n có luật trừng phạt tù và tiền khi biết mà không báo cáo những trường hợp đối xử tồi tệ với người cao tuổi.

Tại Việt Nam ta xưa và nay cũng có những điều khoản luật lệ để bảo vệ người già, tránh sự lạm dụng, nhất là do người thân thuộc gây ra.

Để tránh đối xử không tốt với người già

Điều quan hệ trước hết là làm sao để mọi người ư thức được rằng không một ai, dù ở tuổi nào, có thể trở thành nạn nhân của bạo hành, lạm dụng, hạ nhân phẩm và bỏ rơi.

Rồi hướng dẫn giáo dục công chúng về nguy cơ của bạo hành, phát triển các cơ quan hỗ trợ cho việc chăm sóc người già, giảm căng thẳng cho người chăm sóc; phát hiện các trường hợp lạm dụng để chấn chỉnh quản lư nhà dưỡng lăo. Vai tṛ của những người cung cấp dịch vụ y tế rất là quan trọng v́ họ thường xuyên gặp các trường hợp đối xử tàn tệ này.

Tại các quốc gia, hầu hết người cao tuổi đều sống một ḿnh hoặc với thân nhân, và chỉ có khoảng 10% sống trong các nhà dành cho người già. Cho nên sự đối xử xấu nếu có, thường xảy ra ở nhà. Để tránh t́nh trạng này, ta cần lưu ư giải quyết những hoàn cảnh tạo ra sự việc.

 Nhờ thân nhân tiếp tay trong việc chăm nuôi để tránh cảnh một ḿnh phải gánh chịu mọi công việc từ trông nom đến cung cấp mọi nhu cầu vật chất. Sớm phát giác những dấu hiệu khó khăn về phần ḿnh như căng thẳng, mệt mỏi trong việc chăm nuôi. Cầu cứu giúp đỡ ngay khi thấy cần.

Khi đi thăm thân nhân trong nhà người già, nên t́m hiểu xem nhân viên có được huấn luyện chu đáo cách thức săn sóc. Hỏi thân nhân coi nhân viên đối xử ra sao; phát hiện những triệu chứng, dấu hiệu bất thường trên cơ thể người già.

Về phần người cao tuổi cũng cần để ư tới mấy điều sau đây:

Khi sống một ḿnh, cửa ngơ cần luôn luôn cài đóng, nhất là ban đêm; không mở cửa cho người lạ; khi nghi ngờ có người nḥm ngó ḿnh th́ báo cho thân nhân hay ngay; t́m hiểu xem trong khu phố có chương tŕnh hàng xóm canh chừng cho nhau để khi cần th́ liên lạc nhờ giúp đỡ.

Khi sống với thân nhân mà nghi ngờ bị lợi dụng th́ nói cho thầy thuốc, bạn bè hoặc người thân khác hay ngay và yêu cầu họ tới thăm ḿnh thường xuyên hơn. Các bác sĩ đều có bổn phận phải báo cáo với chính quyền về các trường hợp lạm dụng bạo hành xẩy ra ở bất cứ tuổi nào.

Trách nhiệm đối với bản thân, người cao tuổi cũng nên để ư tớiviệc tự chăm sóc để có sức khoẻ tốt, sống liên hệ với cộng đồng để có giúp đỡ khi thấy cần, sửa soạn tiện nghi tối thiểu cho tuổi về già, hiểu rơ quyền lợi y tế xă hội của ḿnh để khỏi bị thiệt tḥi.

Kết luận

Sống tới tuổi cao là điều ai cũng mong muốn. Nhưng sống mà để bị lệ thuộc rồi bị lạm dụng lại là điều đáng tiếc. Cho nên có nhiều vị cao niên đă nghĩ rằng đa thọ, đa nhục là v́ vậy.

Có câu nói: “Cha mẹ nuôi con bằng trời bằng bể, Con nuôi cha mẹ con kể từng ngày”. Đă có nhiều trường hợp một mẹ nuôi bẩy con thành đạt mà bẩy con không đền đáp nuôi dưỡng được một mẹ già.

Giờ đây đốt đuốc đi t́m chắc cũng ít thấy cảnh quạt nồng ấm lạnh của người Hoàng Hương, hoặc biết chịu sự kham khổ để dành miếng ngon, miếng lành mà nuôi cha mẹ như gă Mao Nhung.

Mạch Sống Số 37, tháng 7, 2005

 

Posted on Thursday, September 08 @ 17:43:00 EDT by admin
 
Related Links
· More about Tuổi Hạc
· News by admin


Most read story about Tuổi Hạc:
Ba Ly Cà Phê Thôi Nhỉ

Article Rating
Average Score: 0
Votes: 0

Please take a second and vote for this article:

Excellent
Very Good
Good
Regular
Bad

Options

 Printer Friendly Printer Friendly


Associated Topics

Tuổi Hạc


 
Copyright © 2005 by MachSong, Inc.
PHP-Nuke © 2004 by Francisco Burzi
Mach Song Online.
Publisher: Nguyen Dinh Thang