Mạch Sống Online
· Truyền Thông Mạch Sống
· Trang Nhà BPSOS
· Chống Nạn Buôn Người


Chuyên Mục

:: HĂY CỨU CỒN DẦU
:: Đ̉I TÀI SẢN
:: NGÀY VẬN ĐỘNG CHO VN

40 Năm Tị Nạn
An Toàn Lao Động
Bạo Hành Gia Đ́nh
Chống Nạn Buôn Người
Chủ Quyền Quốc Gia
Cứu Trợ Thiên Tai
Di Dân & Nhập Tịch
Định Cư Nhân Đạo
Lịch Sử Qua Lời Kể
Mái Ấm Gia Đ́nh
Nhân Quyền
Nhân Vật Trong Tháng
Phát Triển Cộng Đồng
Quan Điểm
Sống Đẹp
Sức Khoẻ
Tài Chánh
Tị Nạn
Thế Hệ Trẻ
Thư Toà Soạn
Tin Cập Nhật
Tin Sinh Hoạt
Tin Trang Nhất
Tin Tức Thời Sự
Truyện Ngắn
TPP
Tuổi Hạc
Tù Nhân Lương Tâm
Tự Do Tôn Giáo
Văn Khố Thuyền Nhân
Xoá Bỏ Tra Tấn

Chức Năng Thông Dụng
· Đọc Theo Chủ Đề
· Đọc Theo Số Báo
· Ghi Danh vào Email List
· Quảng Bá Mạch Sống
· Top 15
· Ư Kiến Độc Giả
· Liên lạc ṭa soạn
· Gửi bài cho Mạch Sống
· Phiếu Đóng Góp
· Census 2010
· T́m kiếm

Ghi Danh Nhận Tin
Ghi Danh Nhận Bản Tin Mạch Sống
T́m Kiếm


Hit Counter
We received
20164891
page views since June 01, 2005
Dạy Trẻ Em Cách Xử Thế

Thế Hệ Trẻ

Bà Ngô Thị Quư Linh

Cách đây không lâu, nhân một buổi chiều xem tin tức trên đài truyền h́nh th́ thấy nói là lúc này nhiều trường y khoa quan tâm đến sự liên hệ giữa bác sĩ và bệnh nhân nên các trường mở những lớp về bedside manner. Những người phụ trách môn bedside manner có lẽ muốn giúp các sinh viên y khoa cách đối đăi với bệnh nhân cho xứng với tư cách một lương y.

Một hôm khác, tôi có việc vào một ngôi trường miđle school. Ở giữa các hành lang, tôi thấy để những cái biển viết tay “Good manner is important” (xử thế lịch thiệp là điều quan trọng). Tôi đoán là những lúc học sinh đổi lớp hoặc đi ăn trưa hoặc tan học, chắc là học sinh túa ra và xô đẩy nhau dữ lắm nên mới phải có những hàng chữ trên để nhắc nhở học sinh cư xử tử tế với nhau.



Như thế ta thấy trong thời buổi này cách xử thế lúc nào cũng cần cả. Mục đích của phép xử thế là để giúp cho sự liên lạc giữa mọi người trong xă hội được vui vẻ êm đềm. Biết cách xử thế giúp cho những sự bất đồng được giải quyết một cách êm thắm trong gia đ́nh cũng như tại nơi làm việc và ngoài xă hộị Tuy mỗi người mỗi tính, người th́ mau mắn, hay bông đùa, người th́ thâm trầm ít nói, cách xử thế cũng có thể điều hoà được tính t́nh của mỗi người, giúp cá nhân biết cách xử sự tế nhị theo từng trường hợp. Người lớn đối với người nhỏ, người dưới đối với người trên, những người bằng hàng với nhau, tuỳ địa vị mà cách xử thế cũng thay đổi.

Con cái chúng ta muốn biết cách giao tế trong xă hội cần phải được tập dượt cho quen từ khi c̣n nhỏ th́ sau này lớn lên trẻ em mới có được sự tự tin trong việc giao tế. Phép tắc xử thế có thể được dạy từ khi c̣n nhỏ, ở tuổi nào cũng được, và càng lớn lên th́ biết cách xử thế sẽ trở nên một điều tự nhiên và dễ dàng. Trong mỗi gia đ́nh, những nguyên tắc về xử thế và cách giao tế được truyền đi từ thế hệ này sang thế hệ khác. Mỗi đời lại truyền cho con cháu thành thói quen. Có con gây dựng cho con, Gọi là nối đức tổ tôn dơi truyền. Nhờ nền nếp phong nhă sẵn có trong gia đ́nh th́ con cháu lại có được tính cách phong nhă đặc biệt. Thành thử ngày xưa khi người ta nói đến môn đăng hộ đối là có ư muốn thông gia với những gia đ́nh có sẵn nền nếp phong nhă và biết cách xử thế.

Đông và Tây khác nhau trên nhiều phương diện mà riêng phương diện xử thế th́ lại cùng đồng ư với nhaụ Ở trong trường học kể trên, ta đă thấy nhắc nhở câu “Good manner is important”. Một danh ngôn Pháp cho rằng “La politesse est la fleur de l’humanité. Qui n’est pas assez poli, n’est pas assez humain” (Lịch sự là đoá hoa của nhân loạị Ai chưa trau truốt đủ th́ cũng không chưa đủ làm người). Không phải chỉ người Âu Tây mới chú trọng đến cách giao tế trong xă hộị Tiền nhân nước ta đă có câu “Tiên học lễ, hậu học văn”. Cách xử thế như một chất “dầu” giúp tô điểm cho cuộc đời chung, từ Âu sang Á, được trôi chảy êm ái và thú vị.

Nay tôi ghi lại cách xử thế của dân tộc chúng ta từ xưa đến nay, từ trong gia đ́nh đến ngoài xă hội, để chúng ta học hỏi và truyền dạy lại cho con cháu cho xứng đáng với danh vị của một dân tộc có bốn ngàn năm văn hiến.

Người xưa đă có câu: “Uốn cây từ thuở c̣n non, Dạy con từ thuở con c̣n ngây thơ”. Cha mẹ có thể dạy con từ tấm bé những phép xử thế trước khi chúng hiểu sự cần thiết của những việc ấỵ Trẻ con có thể thưa gửi, xin, xin phép, gọi dạ bảo vâng, cám ơn… trong những câu nói hàng ngày.

Bảo vâng, gọi dạ, con ơi!
Vâng lời sau trước, con thời chớ quên
Công cha nghĩa mẹ khôn đền
Vào thưa, ra gửi, mới nên con người

Việc ǵ cũng phải dần dần dà dà. Cha mẹ cần phải nhắc nhở con luôn luôn để con nhớ cách cư xử cho đúng. Tuy nhiên, muốn dạy trẻ con ra thế nào th́ những bậc cha mẹ phải trước nhất làm gương cho con. Cha mẹ không những là người thầy dạy đầu tiên mà c̣n là khuôn mẫu cho con cái noi theọ (Cha nào con ấy, Cha hiền con thảo). Con cái dễ vâng lời cha mẹ nên khi cha mẹ chỉ bảo, con cái sẽ làm theo và những câu nói của cha mẹ nhập tâm con cái dễ dàng khiến trẻ con thường buột miệng nói những câu mà chúng đă từng nghe cha mẹ nóị (Mẹ dạy th́ con khéo, Bố dạy th́ con khôn).

Không phải trẻ em chỉ tập đối xử tử tế với người ngoài gia đ́nh không thôi mà trẻ em cần tập cư xử tử tế với cha mẹ, anh chị em trong gia đ́nh trước tiên. Có tập sẵn hàng ngày trong nhà th́ khi ra ngoài mới giữ được thói quen tốt. (Dạy con từ thuở lên ba, Dạy ăn dạy nói thực thà thảo ngay).

Đối với cha mẹ, con cái phải tỏ ḷng kính trọng, nể nang, không nên gắt gỏng dù có chuyện bực ḿnh. (Liệu mà thờ mẹ kính cha, Đừng tiếng nặng nhẹ người ta chê cười). Những lúc có thức ăn ngon hay món quà lạ th́ đem đến biếu cha mẹ để tỏ ḷng nhớ ơn cha mẹ chăm nom nuôi dưỡng. (Kính cha tấm lụa tấm là, Trọng cha tấm quà tấm bánh, Tôm càng lột vỏ bỏ đuôi, Giă gạo cho trắng mà nuôi mẹ già)ø. Buổi sáng thức dậy, gặp cha mẹ, nên chào hỏi cha mẹ; buổi chiều khi cha mẹ đi làm về, hoặc thấy cha mẹ đi đâu về cũng nên thăm hỏi; thấy cha mẹ đi làm hoặc đi chợ về th́ nên ra phụ đem các thức vào nhà; buổi tối trước khi đi ngủ, cũng nên đến chào cha mẹ. C̣n như trẻ em muốn đi đâu chơi th́ phải xin phép cha mẹ, và khi dời nhà đi học hoặc đi chơi, đều nên chào cha mẹ trước khi đi cũng như khi về đến nhà.

Đối với anh chị em trong nhà th́ nên giữ sự hoà thuận. Hăy rủ anh chị em đi chơi cùng. Hăy kể chuyện cho nhau nghẹ Không nghe lén chuyện cũng như không xem lén thư từ của người khác. Anh chị em nên tập chia xẻ và nhường nhịn nhaụ (Em thuận anh hoà là nhà có phúc. Anh em như chân tay, anh nhường em kính). Nếu anh chị em cần được giúp đỡ th́ nên sốt sắng làm ngaỵ (Chị ngă em nâng, Con một mẹ như hoa một chùm, Yêu nhau nên phải bọc đùm cùng nhau). Nếu biết rằng ḿnh đă làm một lỗi lầm, th́ nên xin lỗị (Tiên trách kỷ, hậu trách nhân).

Đối với họ hàng bên nội cũng như bên ngoại, th́ Bên cha cũng kính, bên mẹ cũng váị Găp họ hàng th́ nên đến chào hỏị Chú cũng như cha, d́ cũng như mẹ. Với anh em họ, th́ nên đối xử tử tế như nhau (Con chú con bác có khác ǵ nhau).

Trong việc giao tế ngoài xă hội, điều cần nhất là sự lễ phép. Trẻ em cần phải tập chào hỏi người chung quanh: đến trường th́ phải chào thầy cô dạy lớp ḿnh, chào bạn học, chào bố mẹ của những người bạn ḿnh, chào những người bạn của bố mẹ ḿnh. (Tiếng chào cao hơn mâm cỗ, Dao năng liếc năng sắc, Người năng chào năng quen).

Không phải là người nhỏ mới lễ phép đối với người lớn mà người lớn cũng phải biết đối đăi người nhỏ hơn ḿnh. Tuổi tác được dùng làm tỉ lệ cho sự kính trọng. Người nhỏ tuổi bao giờ cũng phải kính trọng người hơn tuổi mà người hơn tuổi đổi lại cũng có tư cách khiêm nhường đối với người kém tuổị (Kính lăo đắc thọ, Yêu trẻ, trẻ đến nhà, Kính già, già để tuổi cho).

Nên nhường bước cho người lớn tuổi hơn vào pḥng hoặc lên cầu thang, mở cửa cho người già, bắc thêm ghế vào pḥng khi có đông người đến; thấy người nào cầm đồ đạc cồng kềnh hoặc nặng th́ mở cửa đỡ cho họ. (Lớn làm đỡ trẻ, khoẻ làm đỡ già).

Trước khi làm thân với ai, phải nên chọn lọc kỹ càng v́ ít nhiều thế nào ḿnh cũng chịu ảnh hưởng của những người ḿnh giao tiếp. (Ở bầu th́ tṛn, ở ống th́ dài, Gần mực th́ đen, gần đèn th́ rạng).

Trong sự giao thiệp, cần có ḷng hỉ xả, có ḷng khoan dung với nhaụ (Chín bỏ làm mười). Ḿnh muốn kẻ khác nhân nhượng với ḿnh thế nào th́ ḿnh cũng phải nhân nhượng như thế với người khác. (Ai ơi chớ vội cười nhau, Cây nào là chẳng có sâu chạm cành). Lúc nào gặp ai cũng nên tỏ ḷng ân cần nhă nhặn với mọi ngườị (Yêu người, người lại thương ta, Ghét người, người lại hóa ra ghét ḿnh).

Cần phải giữ nét mặt tươi tỉnh, tập làm sao cho dung mạo biểu lộ ra những nét thản nhiên, vui vẻ, b́nh tĩnh và cố nén những sự buồn bă phiền ḷng. (Nhân hiền tại mạo, Trắng gạo ngon cơm). Mắt nên nh́n thẳng tự nhiên. Trẻ con nên tập tính nh́n thẳng, khi nói th́ nh́n thẳng người đối diện, không nên nh́n đi chỗ khác, cũng không nh́n ai cḥng chọc.

Trẻ em từ nhỏ nên tập nói năng sao cho vừa phải, không nói lớn tiếng như la hét cũng không nói nhút nhát nhỏ nhẹ quá không ai nghe được. Giọng nói phải b́nh tĩnh, thong thả, không có giọng kiêu ngạo khinh đời, chê bai người khác, tránh những câu đùa bỡn vô ích. (Chim khôn kêu tiếng rảnh rang, Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe).

Những cách xử thế hăy c̣n nhiều, không thể kể hết ra được. Nói chung là muốn biết cách xử thế cho tế nhị, được ḷng mọi người, ḿnh phải xem xét chung quanh, xem thái độ và cách cư xử của người khác để chỉ bảo lại cho con cái ḿnh. Phụ huynh hăy nhớ khen ngợi con em và khuyến khích con em luôn luôn. Hy vọng rằng khi lớn lên, con em sẽ cảm ơn cha mẹ đă có công chỉ bảo cho con em trở nên những người lịch thiệp và phong nhă trong xă hội.

Trời sinh ra đă làm người,
Hay ăn hay nói hay cười hay chơi
Khi ăn thời phải lựa mùi,
Khi nói thời phải lựa lời chớ sai
Cả vui chớ có vội cười,
Nơi không lễ phép chớ chơi làm ǵ

Quư vị độc giả có thể xem thêm những câu tục ngữ ca dao đă được sắp loại về cách xử thế trong quyển Lời Mẹ Hiền qua tục ngữ và ca dao của tác giả Ngô Thị Quư Linh, Ư Linh xuất bản năm 1993, Hoa Kỳ.

Posted on Monday, February 07 @ 10:54:12 EST by ngochuynh
 
Related Links
· More about Thế Hệ Trẻ
· News by ngochuynh


Most read story about Thế Hệ Trẻ:
Nghĩ Về Tệ Nạn Ma Túy

Article Rating
Average Score: 0
Votes: 0

Please take a second and vote for this article:

Excellent
Very Good
Good
Regular
Bad

Options

 Printer Friendly Printer Friendly


Associated Topics

Thế Hệ Trẻ


 
Copyright © 2005 by MachSong, Inc.
PHP-Nuke © 2004 by Francisco Burzi
Mach Song Online.
Publisher: Nguyen Dinh Thang