Mạch Sống Online
· Truyền Thông Mạch Sống
· Trang Nhà BPSOS
· Chống Nạn Buôn Người


Chuyên Mục

:: HĂY CỨU CỒN DẦU
:: Đ̉I TÀI SẢN
:: NGÀY VẬN ĐỘNG CHO VN

40 Năm Tị Nạn
An Toàn Lao Động
Bạo Hành Gia Đ́nh
Chống Nạn Buôn Người
Chủ Quyền Quốc Gia
Cứu Trợ Thiên Tai
Di Dân & Nhập Tịch
Định Cư Nhân Đạo
Lịch Sử Qua Lời Kể
Mái Ấm Gia Đ́nh
Nhân Quyền
Nhân Vật Trong Tháng
Phát Triển Cộng Đồng
Quan Điểm
Sống Đẹp
Sức Khoẻ
Tài Chánh
Tị Nạn
Thế Hệ Trẻ
Thư Toà Soạn
Tin Cập Nhật
Tin Sinh Hoạt
Tin Trang Nhất
Tin Tức Thời Sự
Truyện Ngắn
TPP
Tuổi Hạc
Tù Nhân Lương Tâm
Tự Do Tôn Giáo
Văn Khố Thuyền Nhân
Xoá Bỏ Tra Tấn

Chức Năng Thông Dụng
· Đọc Theo Chủ Đề
· Đọc Theo Số Báo
· Ghi Danh vào Email List
· Quảng Bá Mạch Sống
· Top 15
· Ư Kiến Độc Giả
· Liên lạc ṭa soạn
· Gửi bài cho Mạch Sống
· Phiếu Đóng Góp
· Census 2010
· T́m kiếm

Ghi Danh Nhận Tin
Ghi Danh Nhận Bản Tin Mạch Sống
T́m Kiếm


Hit Counter
We received
20218160
page views since June 01, 2005
MS91 - 02/10: Triết Lư Củ Khoai

Truyện Ngắn

Tràm Cà Mau

Năm học lớp Đệ Ngũ bậc Trung Học, tương đuơng với lớp tám bây giờ, một hôm thằng bạn nhỏ ngồi cạnh tôi th́ thầm: “Tại sao trong tiểu thuyết, mỗi khi có hai người ôm nhau, th́ tác giả đề cập đến hạnh phúc? Hạnh phúc là cái ǵ mầy có biết không?” Tôi liền tay đưa tay rụt rè hỏi giáo sư đang dạy môn nghị luận luân lư: “Thưa thầy, hạnh phúc là cái ǵ?”. Tôi hỏi mà run lắm, v́ lỡ ra hạnh phúc là chuyện bậy bạ, th́ e lănh phạt đủ. Thầy liền ra cho cả lớp một bài luận văn, b́nh giải câu: “May thay, ngoài hạnh phúc ra, đời c̣n có cái ǵ khác nữa.” Thầy c̣n ghi chú thêm câu viết nguyên văn bằng tiếng Pháp để học tṛ có thể hiểu rơ hơn. Thầy giảng rằng, hạnh phúc như là cái bóng, mà mọi người trên thế gian nầy đều luôn luôn theo đuổi, cố chạy theo nhưng không bao giờ bắt gặp được cả.

Bởi vậy, cho nên may mắn quá, cuộc đời nầy c̣n có nhiều thứ khác nữa, để bủ đắp vào cái thiếu thốn là hạnh phúc, mà con người như chẳng bao giờ t́m thấy, không bao giờ nắm được. Chúng tôi hiểu mập mờ rằng, hạnh phúc là cái ǵ đó xa lắm, là như thứ ảo ảnh, mà con người thế gian ai cũng mơ ước, quay quắt đi t́m, và chẳng bao giờ t́m thấy. Tôi thầm nghĩ, thầy bắt chúng tôi b́nh luận làm chi cái thứ không có và khó khăn, để thêm tốn giấy mực, tốn th́ giờ. Thế là cả đám học tṛ nhi nhô đầu c̣n cắt tóc trọc, đau khổ nhăn nhó, nặn óc b́nh giải về hạnh phúc, cái thứ mà chúng mù mờ, chưa ư thức, chưa hiểu nổi vài ba phần trăm ư nghĩa. Thằng bạn ngồi sau lưng, thụi tôi hai cái đau điếng, để phạt cái tội hỏi thầy câu hỏi cắc cớ, làm cho cả lớp phải nhức đầu. Tôi biết tội, ngồi yên.



Tôi cứ yên chí là hạnh phúc không có thật trên đời nầy, và không tội ǵ uổng công t́m kiếm. Dù sách vở, thơ văn, có nói nhiều đến hạnh phúc, tôi e rằng đó là chuyện mơ mộng ao ước hăo huyền, chuyện bánh vẽ của những người chuyên làm thơ văn.

Nhưng khi lớn lến, được đọc kinh Phật, kinh Thánh, và nhiều sách triết lư Âu Á, như Không, Lăo, Chu… và luôn cả kinh Koran và kinh đạo Bahai nữa, th́ tôi t́m cho tôi được một triết lư đơn sơ, mộc mạc, là cái món hổ lốn vắt ra từ tinh tuư của các triết lư khác. Tôi tạm gọi là “Triết Lư Củ Khoai”. Ví nó đơn sơ như củ khoải, rẻ tiền, mộc mạc, và dễ t́m thấy như củ khoai trong đời nầy. Triết lư đó được đơm gọn lại trong một câu ngắn ngủi: “Nếu chỉ có một củ khoai thôi, th́ hăy nướng nó cho thật thơm mà đớp”. Ư nghĩa của câu đó cũ mèm, h́nh như ai cũng biết, và có nhiều câu nói tương tự. Cái triết lư đơn giản nầy giúp tôi thấy được rằng, hành phúc là cái rất cụ thể, rất gần gũi, bất cứ ai, và bất cứ lúc nào, cũng có thể t́m được hạnh phúc rất dễ dàng. Ai cho rằng hạnh phúc là cái xa vời, th́ v́ họ chưa nắm hết phần tinh tuư của các triết lư khác, hoặc chưa từng nghe một phần của triết lư củ khoai. Nhiều sách vở khác cũng có nói đến, nhưng người đọc vô t́nh hoặc cố ư làm ngơ, hoặc biết rất rơ nhưng chẳng bao giờ thực hành.

Năm 1975 tôi mang cái “triết lư củ khoai” vào nhà tù Cộng Sản. Cộng sản gạt rằng, đi học tập chính trị trong ṿng một tháng, cho “thông suốt đường lối của cách mạng” rồi về. Nghe dễ quá, nên bà con miền Nam mắc bẫy. Trong tù, ai cũng nôn nóng, chờ “học tập” cho xong, mà về với vợ với con, v́ việc nhà c̣n trăm chuyện lu bu lắm, cả tháng trời ai mà lo cho. Lo nhất là hai ba tuần đă qua rồi, mà chưa thấy bài vở, chưa thấy học tập chi cả. Không lẽ khoá học phải kéo dài thêm vài tuần? Trong tù, ngoài đau khổ v́ thiếu tự do, c̣n bị cái đói hành hạ, cái lạnh cắt da thịt từng đêm và nỗi khó nhọc hàng ngày khi làm lao động tay chân không quen mà t́nh trạng sức khoẻ th́ quá suy yếu. C̣n phải đau khổn tinh thần v́ làm đi, làm lại bản tự khai tự thú, phải tự bịa đặt tội lỗi gán cho ḿnh, để được cái gọi là “thành tâm cải tạo”. Nhưng nỗi mong chờ làm cho đám tù nhân phờ phạc mau hơn các nguyên nhân khác. Một hôm đi lao động bên ngoài ṿng trại, có anh lượm được bản nháp bức thư của một lính Cộng Sản, trong đó viết cho cha mẹ ngoài Bắc rằng, dạo này con canh gác tù rất nhàn nhă, bọn chúng toàn cả cán bộ cao cấp nguỵ quyền. Anh tái mặt và đem lá thư về cho vài người bạn xem, có người xem xong phát khóc v́ biết ḿnh đang ở tù chứ không phải học tập chi cả.

Phần tôi, sau một tháng chưa được về, tôi lờ mờ hiểu rằng “có cái ǵ không ổn đây”. Tôi chuẩn bị tinh thần để đón nhận những ǵ không thể tránh được. Một hôm, sau buổi cơm chiều, tôi chỉ ngọn đồi bên kia nói với người bạn tù: “Cứ xem như đó là nơi chôn chúng ta khi tóc bạc ĺa đời, và xem đây như là nơi chúng ta phải sống trọn đời c̣n lại. Hăy t́m và tạo những niềm vui nhỏ nhoi nhất mà chúng ta có được ở nơi nầy. Rán t́m vui, buồn bă cũng vô ích, mà c̣n có hại cho sức khoẻ.” Nghe thế, người bạn tù của tôi gần khóc v́ sợ. Tôi đem triết lư củ khoai ra giảng giải. Về sau, nhiều người bạn tù khác gai mắt bực tức v́ thấy chúng tôi vẫn tỉnh khô, vẫn thản nhiên vui vẻ cười đùa như không phải đang ở tù, như không phải đang cực nhọc, thiếu thốn, đói khát. Mặc dầu sức khoẻ của chúng tôi sút kém rất mau, gầy g̣, răng vẩu, mắt sâu. Chúng tôi cứ xem những bữa ăn thiếu thốn tham khổ kia là cao lương mỹ vị, tận hưởng từng miếng nhai nuốt. Khi chúng tôi bắt được con nhái bén nhỏ, ướp chút muối, nướng cho thơm ngậy, tổ chức một bữa tiệc thưởng trăng, xé con nhái làm ba. Ba anh em tù bí mật ăn trong đêm tối bên hè nhà, nh́n trăng chênh chếch, cười với nhau sung sướng và ngâm nhỏ vài đoạn cổ thi.

Ngoài những sinh hoạt công khai trong tù, chúng tôi c̣n tổ chức được các buổi văn nghệ bỏ túi, cấp tốc. Ba bốn tù nhân hẹn nhau ở đám cỏ cao bên cầu tiêu, một người canh chừng, mấy người kia hát “nhạc cũ” cho nhau nghe đỡ nghiền, sửa lại lời hát các bản nhạc của Cộng Sản, để châm biếm cười chơi. Anh nào làm được bài thơ đắc ư, đem ngâm nga cho bạn tù chia xẻ, thưởng thức. Những khi đi lao động khổ sai như cuốc rẫy, khiêng đất, tôi và anh bạn, hai đứa hai đầu gánh nặng, vừa làm việc vừa đánh cờ tướng không bàn: “Pháo hai b́nh năm, mă bảy tấn sáu, mă hai tấn ba, xa một tấn một, vân vân.” Măi suy nghĩ để chuyển quân trong bàn cờ, chúng tôi quên cả nhọc nhằn, cả hôi hám, cả nắng cháy, và quên luôn thời gian. Buổi lao động nhọc nhằn qua đi lúc nào cũng không hay. Chúng tôi chơi cờ không cao, nhưng chơi măi rồi thành quen, không cần bàn, mà vẫn quần nhau từ sáng đến khuya. Cả những đêm học tập chính trị chán ngắt, chúng tôi ngồi như chăm chú lắm, không ai biết chúng tôi đang chơi cờ không bàn, đang dàn trận, bắt quân, dứ, chiếu, đang cuống đỡ cho khỏi bị chiếu bí. Chúng tôi say sưa với tṛ chơi, chấp cán bộ Cộng Sản nói dai, nói dài, nói dở, nói đến khuya. Chúng tôi c̣n tổ chức các cuộc đua kiến, đấu dế. Bắt dế bỏ vào hộp cho chúng “học tập cải tạo”, cho chúng cắn nhau. Những con ngất như sắp chết, chúng tôi thả ra và nói: “Nhờ học tập tốt và thành tâm cải tạo, nhờ ư thức giác ngộ cách mạng cao, và nhờ chính sách khoan hồng của đảng và nhà nước, nay cho về đoàn tụ với gia đ́nh.” Chúng tôi nháy mắt cười với nhau. Chúng tôi tạo những cuộc giải trí nho nhỏ, những buổi văn nghệ bí mật để quên ngày tháng, và thấy lo buồn tan biến đâu cả.

Phương châm của chúng tôi là “không”, không mong ước, không hy vọng ǵ cả. Không hy vọng th́ khỏi thất vọng. Không mong ước th́ không bồn chồn nôn nao. Khi thấy vài người bạn tù được thả - theo lối làm kiểng của Cộng Sản – các anh khác buồn tủi, đau đớn thất vọng cho thân phận của ḿnh, chẳng bàn tán chi cả. Chúng tôi biết, chưa đến phiên ḿnh, th́ có bàn tán xôn xao, đoán ṃ, suy diễn lạc quan hay bi quan, th́ chỉ thêm buồn khổ mà thôi. Gạt hết ra ngoài tai cho yên ḷng. Chúng tôi tập b́nh thản tâm trí, và luôn t́m cơ hội tận hưởng những thứ hạnh phúc nhỏ nhặt nhất mà chúng tôi có thể có được.

Những khi có được một chậu nước nhỏ để tắm, chúng tôi cử hành cái lễ tắm, tận hưởng niềm sung sướng khi cảm giác của nước mát chảy trên da thịt, trên ḿnh mẩy, trên tóc tai, và hạnh phúc đến rên lên thành tiếng. Nước tắm trong tù quư như nước cam lồ. Chúng tôi chia cho nhau vào cọng rau hái được, và cảm được sâu xa nỗi hạnh phúc có thêm một miếng ăn trong tù, tận hưởng cái khoái khẩu, an ủi với cái t́nh bạn chân t́nh, v́ ai cũng đói.

Đêm đêm trước khi ngủ, tôi nghe nhiều tiếng bạn tù thở dài năo ḷng ngao ngán. Có lẽ họ đang lo cho vợ con bên ngoài, giờ nầy không biết làm sao mà sinh sống, mà tồn tại trong một xă hội đổi thay từ gốc rễ. Tôi biết rơ, ở trong tù lo ra cho bên ngoài, ở bên ngoài lo vào cho trong tù. Không có ích chi, cũng không giải quyết được việc ǵ. Không lo cho vợ con bên ngoài, không phải là vô t́nh bạc nghĩa, mà chỉ là không làm cái việc vô ích mà thôi. Để tránh suy nghĩ và lo âu, mỗi khi vào giường, tôi t́m cách giải một bàn cờ thế, hay làm vài ba câu thơ, cũng có khi ôn lại những kỷ niệm đẹp đẽ êm đềm trong quá khứ mà thấy lâng lâng, hoặc ôn lại các chuyện tiếu lâm mà cười một ḿnh trong bong tối. Nhờ thế mà ngủ thiếp đi rất mau.

Chúng tôi tập coi thường những nhọc nhằn, khó khăn và đau đớn thể xác. Chấp nhận định mệnh khắt khe mà không cần than van. Tinh thần chúng tôi vững mạnh, sáng suốt. Chúng tôi cố gắn ư thức và hưởng thụ những hạnh phúc rất nhỏ từng ngày, từng giờ, từng phút, mà ít người cảm nhận. Triết lư củ khoai đă giúp tôi qua được những tháng ngày tù đày không quá nặng nề, khó chịu từ tinh thần đến vật chất.

(xem tiếp kỳ 2)

Posted on Tuesday, January 12 @ 13:13:35 EST by ngochuynh
 
Related Links
· More about Truyện Ngắn
· News by ngochuynh


Most read story about Truyện Ngắn:
Nói Chuyện Về Ca Dao Tục Ngữ Việt Nam

Article Rating
Average Score: 0
Votes: 0

Please take a second and vote for this article:

Excellent
Very Good
Good
Regular
Bad

Options

 Printer Friendly Printer Friendly

 
Copyright © 2005 by MachSong, Inc.
PHP-Nuke © 2004 by Francisco Burzi
Mach Song Online.
Publisher: Nguyen Dinh Thang